Janusz Wojciechowski, były unijny komisarz ds. rolnictwa, wystosował list otwarty do prezydenta Karola Nawrockiego, w którym przestrzega przed skutkami planowanych zmian we Wspólnej Polityce Rolnej (WPR) po 2027 roku. Jego zdaniem nadchodzące reformy mogą oznaczać znaczne ograniczenie funduszy dla polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich.
„Czarny plan” groźniejszy niż Zielony Ład
Wojciechowski odnosi się do wystąpienia prezydenta podczas Dożynek Jasnogórskich 6 września, gdzie poruszano temat Zielonego Ładu. Były komisarz przekonuje, że obecnie to nie Zielony Ład stanowi największe wyzwanie, lecz propozycje dotyczące przyszłego budżetu UE i WPR, które nazywa „czarnym planem”. Podkreśla, że po czterech latach wdrażania niektóre rozwiązania proekologiczne, takie jak ekoschematy czy wsparcie dobrostanu zwierząt, przynoszą pozytywne efekty. Z danych przytoczonych przez Wojciechowskiego wynika, że z płatności związanych z dobrostanem korzysta około 130 tysięcy gospodarstw hodowlanych, a uproszczone wsparcie ryczałtowe trafia do ponad 500 tysięcy małych gospodarstw, co stanowi prawie połowę wszystkich gospodarstw w Polsce.
Fundusze dla rolnictwa mogą spaść o 30 procent
Największe obawy Wojciechowskiego dotyczą finansowania. Według jego wyliczeń fundusze rolne UE mogą zostać zmniejszone o 30 procent. Dla Polski oznaczałoby to spadek z około 5 mld euro do 3,5 mld euro rocznie. Dodatkowo planowana jest likwidacja II filaru WPR, który wspierał rozwój obszarów wiejskich. Wojciechowski szacuje, że łączne finansowanie rolnictwa i wsi mogłoby zmaleć z 10 mld do 6 mld euro rocznie. Zwraca też uwagę na ryzyko powiązania wypłat z warunkami politycznymi, co mogłoby uzależnić środki dla rolników od sporów o praworządność.
Apel do prezydenta o działania
Były komisarz zaapelował do prezydenta Nawrockiego o aktywną reakcję, gdyż decyzje w sprawie WPR mogą zapaść już wiosną 2027 roku. Podkreśla, że konieczne są działania, aby zatrzymać niekorzystne zmiany lub ograniczyć ich skutki. Wiceminister rolnictwa Jacek Czerniak podczas majowego posiedzenia sejmowej podkomisji ds. WPR informował, że Komisja Europejska proponuje połączenie filarów WPR w jeden mechanizm, czemu polski rząd się sprzeciwia. Nowy system miałby wprowadzić „wsparcie dochodów” zamiast płatności bezpośrednich, z obszarowym wsparciem w przedziale 130–240 euro/ha. Ostateczne decyzje nie zostały jeszcze podjęte.
