Kontrowersje wokół nowelizacji ustawy
Rzecznik Praw Obywatelskich wystosował oficjalne stanowisko, w którym wyraża głębokie zaniepokojenie projektem ustawy mającej na celu pomoc beneficjentom programu „Czyste Powietrze”. Dokument, który obecnie znajduje się w procesie legislacyjnym, według RPO zawiera nieprecyzyjne przepisy, mogące skutkować wykluczeniem części poszkodowanych osób z możliwości uzyskania należnego im wsparcia finansowego.
Kto może zostać poza systemem pomocy?
Głównym problemem, na który zwraca uwagę Rzecznik, jest zbyt wąskie zdefiniowanie grup uprawnionych do pomocy. Projekt ustawy koncentruje się głównie na sytuacjach, w których inwestycje termomodernizacyjne lub wymiana źródeł ciepła zostały wykonane wadliwie lub niezgodnie z umową. Jednakże, jak wskazuje RPO, istnieje realne ryzyko, że pomoc nie obejmie osób, które padły ofiarą oszustw lub działań na granicy prawa ze strony nieuczciwych wykonawców, ale gdzie trudno jest to jednoznacznie udowodnić na gruncie proponowanych zapisów.
„Nieprecyzyjność przepisów może prowadzić do sytuacji, w której osoby faktycznie poszkodowane, które poniosły realne straty finansowe, zostaną pozbawione możliwości uzyskania rekompensaty z funduszy publicznych” – alarmuje w swoim stanowisku RPO.
Kontekst programu „Czyste Powietrze”
Program „Czyste Powietrze” to flagowa inicjatywa rządowa, której celem jest poprawa jakości powietrza w Polsce poprzez dofinansowanie wymiany przestarzałych pieców i termomodernizacji domów jednorodzinnych. Od jego uruchomienia skorzystały już setki tysięcy Polaków. Niestety, wraz z popularnością programu, pojawiły się również liczne sygnały o nadużyciach i nieprawidłowościach ze strony części firm wykonawczych.
- Skargi dotyczą m.in. niedokończonych prac, stosowania materiałów niskiej jakości czy zawyżania kosztów.
- Poszkodowani beneficjenci często borykają się z długotrwałymi sporami sądowymi, a brak szybkiej ścieżki pomocy pogłębia ich trudną sytuację materialną.
- Rozszerzenie katalogu sytuacji uprawniających do pomocy, tak aby obejmował on szerokie spektrum nadużyć, w tym działania wprowadzające w błąd.
- Ustanowienie przejrzystych i szybkich procedur weryfikacji wniosków o pomoc, które nie będą nadmiernie obciążać poszkodowanych.
- Zapewnienie rzeczywistej ochrony prawnej dla wszystkich beneficjentów, którzy działali w dobrej wierze, a ponieśli szkodę z powodu nierzetelności wykonawcy.
Postulaty Rzecznika Praw Obywatelskich
RPO wzywa ustawodawcę do pilnego doprecyzowania kluczowych zapisów projektu. Postulaty obejmują:
Perspektywy i znaczenie sprawy
Sprawa ma kluczowe znaczenie dla wiarygodności całego programu „Czyste Powietrze” oraz zaufania obywateli do instytucji publicznych. Brak skutecznego mechanizmu ochrony poszkodowanych może zniechęcać kolejne osoby do przystępowania do programu, co bezpośrednio uderzy w jego główny cel – walkę ze smogiem. Ostateczny kształt ustawy będzie więc testem nie tylko dla skuteczności pomocy, ale także dla zdolności państwa do zabezpieczenia interesów obywateli w dużych projektach infrastrukturalnych i ekologicznych. Decyzje podjęte na etapie legislacji zaważą na losach tysięcy rodzin, które już dziś czekają na sprawiedliwość.
Foto: www.pexels.com
