Średnia powierzchnia gospodarstwa w Polsce rośnie z roku na rok
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa co roku we wrześniu publikuje wyliczenia dotyczące przeciętnej wielkości gospodarstwa rolnego w kraju i w poszczególnych województwach. Podstawą są wnioski o płatności bezpośrednie złożone w danym roku. Z najnowszego komunikatu wynika, że w 2026 roku średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie w Polsce wynosi 11,97 ha.
To więcej niż rok wcześniej, gdy wskaźnik ten szacowano na 11,75 ha. Trend wzrostowy utrzymuje się nieprzerwanie od kilku lat – w 2024 roku było to 11,59 ha, w 2023 – 11,42 ha, a w 2022 – 11,32 ha. Oznacza to, że przeciętne gospodarstwo w Polsce powiększyło się w ciągu pięciu lat o około 0,65 ha.
Zachodniopomorskie na czele, Małopolskie na końcu
Różnice między regionami są ogromne. Największymi gospodarstwami dysponują rolnicy z województwa zachodniopomorskiego – średnio 34,71 ha (rok wcześniej 34,04 ha). Na drugim miejscu znalazło się warmińsko-mazurskie z wynikiem 24,70 ha (w 2025 r. – 23,33 ha), a na trzecim lubuskie – 24,44 ha. Wysoko plasują się także pomorskie (21,25 ha) i opolskie (20,90 ha).
Na przeciwległym biegunie znajduje się Małopolskie, gdzie przeciętne gospodarstwo ma zaledwie 4,47 ha (w 2025 r. – 4,40 ha). Kolejne najniższe wartości odnotowano w podkarpackim (5,35 ha) i świętokrzyskim (6,27 ha). W łódzkim i lubelskim średnia wynosi odpowiednio 8,44 ha i 8,62 ha.
Średnia powierzchnia gospodarstwa w 2026 roku – pełne zestawienie województw
- Dolnośląskie – 19,28 ha
- Kujawsko-pomorskie – 18,49 ha
- Lubelskie – 8,62 ha
- Lubuskie – 24,44 ha
- Łódzkie – 8,44 ha
- Małopolskie – 4,47 ha
- Mazowieckie – 9,27 ha
- Opolskie – 20,90 ha
- Podkarpackie – 5,35 ha
- Podlaskie – 13,30 ha
- Pomorskie – 21,25 ha
- Śląskie – 8,93 ha
- Świętokrzyskie – 6,27 ha
- Warmińsko-mazurskie – 24,70 ha
- Wielkopolskie – 15,17 ha
- Zachodniopomorskie – 34,71 ha
Jak ARiMR liczy średnią?
Wskaźnik dla całego kraju powstaje jako iloraz powierzchni użytków rolnych zadeklarowanych jako działki rolne we wnioskach o przyznanie płatności bezpośrednich za 2026 rok oraz liczby rolników, którzy takie wnioski złożyli. W przypadku województw licznikiem jest powierzchnia działek położonych na terenie danego regionu, a mianownikiem – liczba rolników deklarujących tam grunty.
Łączna deklarowana powierzchnia działek rolnych we wnioskach o dopłaty bezpośrednie za 2026 rok to 13 865 469,06 ha. Wnioski złożyło 1 158 191 rolników. Rok wcześniej o płatności ubiegało się 1 188 975 osób, a zgłoszona powierzchnia wynosiła 13 967 446,20 ha. Widoczny jest więc spadek zarówno liczby wnioskujących, jak i areału, przy jednoczesnym wzroście średniej wielkości gospodarstwa – co sugeruje postępującą koncentrację ziemi w rękach większych producentów.
Dlaczego te dane mają znaczenie dla rolników?
Publikowana co roku średnia powierzchnia gospodarstwa nie jest wyłącznie statystyką. Ma praktyczne przełożenie na dostęp do niektórych form wsparcia z ARiMR. Jednym z przykładów jest Premia dla młodych rolników, w której powierzchnia gospodarstwa stanowi jeden ze sposobów spełnienia warunku dotyczącego minimalnej wielkości. Pod uwagę brana jest zarówno średnia krajowa, jak i średnia dla danego województwa.
Warto przypomnieć, że Polska na tle Unii Europejskiej wciąż wypada jako kraj o mocno rozdrobnionej strukturze agrarnej. Dla porównania w Niemczech czy Francji przeciętne gospodarstwo liczy kilkadziesiąt hektarów, a w Czechach przekracza nawet 130 ha. Systematyczny, choć powolny wzrost średniej powierzchni w Polsce wpisuje się w unijny trend konsolidacji gospodarstw, wymuszany przez presję kosztową i rosnące wymagania środowiskowe.
Fot. Pexels / ÖMER ŞAHİN
