Nowe wyzwania dla polskiego sadownictwa
W obliczu zmieniającej się sytuacji rynkowej i presji ze strony sieci handlowych, coraz więcej sadowników rozważa zmianę profilu produkcji – z jabłek deserowych na przemysłowe, przeznaczone do produkcji soków. Instytut Ogrodnictwa – Państwowy Instytut Badawczy w Skierniewicach przeprowadził analizę, która ujawnia zarówno potencjalne korzyści, jak i poważne zagrożenia związane z tą transformacją.
Jak podkreśla dyrektor instytutu, przejście na sad sokowy to nie tylko kwestia zmiany odmiany drzew, ale przede wszystkim fundamentalna zmiana w podejściu do zarządzania uprawą. „Sadownik musi być przygotowany na niższe ceny skupu, ale też na wyższe koszty ochrony przed chorobami i szkodnikami, ponieważ owoce przemysłowe często zbierane są później, a ich jakość wizualna nie ma znaczenia” – zauważa ekspert. W praktyce oznacza to konieczność stosowania innych programów ochrony roślin, często bardziej intensywnych, co wpływa na koszty produkcji.
Koszty i logistyka – główne bariery
Jednym z kluczowych wyzwań jest przechowywanie jabłek w okresie poza sezonem. Sady sokowe wymagają dostępu do przechowalni z kontrolowaną atmosferą, co wiąże się z dużymi nakładami inwestycyjnymi. Ponadto kampania przetwórcza w zakładach sokowniczych trwa zwykle od sierpnia do listopada, co oznacza, że sadownik musi mieć zapewniony odbiór owoców w tym wąskim oknie czasowym. Brak długoterminowych umów z przetwórcami może prowadzić do strat, gdy ceny spadną poniżej kosztów produkcji.
Dyrektor IO-PIB zwraca uwagę na potrzebę budowania partnerskich relacji między producentami a przemysłem. „Bez stabilnych kontraktów, które gwarantują cenę minimalną i termin odbioru, ryzyko jest zbyt duże. Sadownik nie powinien działać w pojedynkę – potrzebne są grupy producenckie, które wzmocnią jego pozycję negocjacyjną” – dodaje.
Szansa czy pułapka?
Z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że w 2023 roku w Polsce zebrano około 4,3 miliona ton jabłek, z czego aż 60% trafiło na rynek deserowy. Jednak rosnące koszty pracy, chemii i energii sprawiają, że marże w produkcji deserowej kurczą się. Sady sokowe mogą być alternatywą, ale tylko dla tych gospodarstw, które są w stanie zainwestować w odpowiednią infrastrukturę i zawrzeć długoterminowe umowy.
„Przekształcenie sadu deserowego w sokowy to decyzja strategiczna, która wymaga analizy ekonomicznej na co najmniej 5 lat. Nie można kierować się tylko chwilową modą” – ostrzega ekspert z Instytutu Ogrodnictwa.
Warto również pamiętać, że owoce przemysłowe są często tańsze o 30–50% w porównaniu z deserowymi, co przy rosnących kosztach produkcji może być trudne do zaakceptowania. Dlatego instytut rekomenduje sadownikom, aby przed podjęciem decyzji dokładnie przeanalizowali swoje możliwości finansowe i logistyczne, a także poszukali partnerów w branży przetwórczej jeszcze przed rozpoczęciem transformacji.
Foto: images.pexels.com
