Podczas XXIV Festiwalu w Wilkowicach miłośnicy starych maszyn rolniczych mieli okazję podziwiać wyjątkowy ciągnik SAME Leone z 1970 roku. Maszyna, należąca do kolekcjonera Andrzeja Jastrząbka, wzbudziła ogromne zainteresowanie nie tylko ze względu na doskonały stan zachowania, ale przede wszystkim na niezwykle rzadką jednostkę napędową – czterocylindrowy silnik wysokoprężny w układzie widlastym (V4), chłodzony powietrzem.
Silnik V4 – ewenement w skali światowej
Włoski koncern SAME z Treviglio zastosował w tym modelu rozwiązanie niespotykane w konwencjonalnych ciągnikach rolniczych. Silnik V4, choć stosowany w niektórych samochodach, w maszynach rolniczych był rzadkością ze względu na wysokie koszty produkcji. Jak tłumaczył Andrzej Jastrząbek: „Ewenementem jest silnik V, V4, który jest niepowtarzalny i już nie jest produkowany w żadnych ciągnikach rolniczych jako bardzo droga konstrukcja. Sprzęt do zrobienia silnika V kosztuje więcej, a co za tym idzie, to są silniki droższe od silnika rzędowego.”
Koszty obróbki i skomplikowanie produkcyjne sprawiły, że układy V4 zniknęły z branży rolniczej, ustępując miejsca prostszym i tańszym silnikom rzędowym. Dla pasjonatów obecnych w Wilkowicach możliwość zobaczenia i usłyszenia tej kultowej jednostki na żywo była nie lada gratką.
Historia ciągnika – od pola golfowego do kolekcji
Prezentowany SAME Leone ma niezwykłą historię. Jak zdradził właściciel, maszyna uniknęła ciężkich prac rolniczych, ponieważ przez lata wykorzystywana była do pielęgnacji pola golfowego. Dzięki temu zachowała się w znakomitej kondycji mechanicznej – skrzynia biegów, blok silnika i mosty są w oryginalnym stanie. Co ciekawe, ciągnik fabrycznie nie był wyposażony w podnośnik, co było typowe dla maszyn pracujących na terenach zielonych. Andrzej Jastrząbek długo poszukiwał oryginalnego podnośnika, aby przywrócić maszynie pełną funkcjonalność. Jak sam mówi: „Ciągnik nie chodził w rolnictwie, był na polu golfowym, dlatego fabrycznie nie miał podnośnika. Długo, długo szukałem, żeby do oryginalnego podnośnika się dostać. Jest złożone tak, jak pisze, tak jak wszystko powinno być. Nie da się inaczej. Jestem z tego bardzo zadowolony.”
Pionier napędu 4×4
Podczas prezentacji Andrzej Jastrząbek podkreślił, że marka SAME była światowym pionierem w produkcji seryjnych ciągników z napędem na cztery koła. W latach 60. i 70., gdy polskie rolnictwo opierało się głównie na napędzie tylnym, SAME Leone oferował znacznie lepszą przyczepność i uciąg. Dzięki napędowi 4×4 ten 67-konny ciągnik mógł konkurować z dużo mocniejszymi maszynami, ale bez napędu przedniego. Kolekcjoner zwrócił również uwagę na lekkość manewrowania – mimo braku wspomagania kierownicy, przemyślana konstrukcja pozwala na swobodne prowadzenie.
Oryginalność ponad wszystko
Andrzej Jastrząbek jest przeciwnikiem jakichkolwiek nieoryginalnych modyfikacji. Podkreśla: „Tu nie ma wspomagania w tym ciągniku, ale jadąc nim, kręci się bardzo lekko. Nie czuje się tego… Ja tutaj nie zakładałem [wspomagania], bo niektórzy widzę, że już zakładają wspomagania. Czego uważam, że nie powinno się robić, skoro fabryka wypuściła tak i tak powinno zostać.”
Podsumowanie
Prezentacja SAME Leone z 1970 roku na XXIV Festiwalu w Wilkowicach była doskonałą lekcją historii światowej mechanizacji rolnictwa. Ten pięknie odrestaurowany traktor pokazał, jak innowacyjna i bezkompromisowa potrafiła być włoska myśl techniczna przełomu lat 60. i 70. Maszyna ta z pewnością zasługuje na miano jednej z najciekawszych perełek polskiej sceny kolekcjonerskiej.
