Zimowa próba dla polskich winorośli
Obecny sezon zimowy w Polsce wyraźnie odbiega od łagodnych wzorców, do których przyzwyczailiśmy się w ostatnich dekadach. Jak podkreślał w analizie dla portalu SadyOgrody.pl dr hab. Andrzej Skwierawski z Katedry Gospodarki Wodnej i Klimatologii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, średnia temperatura stycznia wyniosła około -7°C. To znaczące odchylenie od normy, biorąc pod uwagę, że po roku 2000 średnie temperatury stycznia zwykle oscylowały wokół -1,8°C.
Nadchodzące mrozy: punkt krytyczny
Prognozy meteorologiczne wskazują, że szczególnie niskie temperatury mają nawiedzić wiele regionów kraju na przełomie stycznia i lutego. Ten okres może okazać się kluczowy dla kondycji upraw winorośli, które w ostatnich latach, dzięki ociepleniu klimatu, rozwinęły się w Polsce w dynamicznie rosnącą gałąź ogrodnictwa.
„Skala zagrożenia zależy nie tylko od samej wartości temperatury minimalnej, ale także od jej czasu trwania, wilgotności powietrza, stanu okrywy śnieżnej oraz kondycji krzewów przed zimą” – tłumaczą specjaliści od uprawy winorośli.
Wrażliwość odmian i mechanizmy uszkodzeń
Winorośl, choć bywa postrzegana jako roślina ciepłolubna, posiada pewną naturalną odporność na mróz. Jednak jej granice są różne dla poszczególnych części krzewu i odmian:
- Pąki główne (oczkowe): najbardziej wrażliwe, mogą ulec uszkodzeniu już przy temperaturach od -15°C do -20°C w zależności od odmiany.
- Drewno (łozę): jest bardziej odporne i wytrzymuje zwykle temperatury o kilka stopni niższe.
- System korzeniowy: najmniej odporny, może ulec uszkodzeniu już przy spadku temperatury gleby poniżej -5°C do -7°C.
- Wybór stanowisk o dobrym odpływie zimnego powietrza (unikanie „mrozowisk”).
- Stosowanie odpowiednich form prowadzenia krzewów, np. niskich, które łatwiej jest okryć.
- Kopczykowanie podstawy krzewów (tzw. głowy) ziemią lub ściółką.
Kluczowe znaczenie ma tutaj różnica między odmianami Vitis vinifera (winorośl właściwa), które są bardziej wrażliwe, a mieszańcami międzygatunkowymi, często charakteryzującymi się wyższą mrozoodpornością. W polskich warunkach uprawia się głównie te drugie, co daje pewien margines bezpieczeństwa.
Śnieg jako naturalny izolator
Istotnym czynnikiem łagodzącym jest okrywa śnieżna. Gruba warstwa śniegu stanowi doskonałą izolację, chroniącą system korzeniowy i dolne części krzewów przed ekstremalnymi mrozami. W rejonach, gdzie śniegu jest mało lub wcale, ryzyko przemarznięć jest znacznie wyższe.
Długofalowe konsekwencje i działania prewencyjne
Ewentualne uszkodzenia mrozowe mogą mieć wpływ nie tylko na tegoroczne plony, ale także na kondycję krzewów w kolejnych sezonach. Osłabione rośliny są bardziej podatne na choroby i gorzej plonują. Doświadczeni plantatorzy stosują szereg praktyk, aby zminimalizować ryzyko:
Obecna zima stanowi więc ważny test odporności dla polskiego winiarstwa. Jej efekty będą widoczne dopiero na wiosnę, gdy okaże się, ile pąków przetrwało i rozpoczęło wegetację. Bez względu na wynik, zdarzenia takie przypominają o zmienności klimatu i konieczności ciągłego dostosowywania praktyk agrotechnicznych do panujących warunków.
Foto: www.pexels.com
