W wielu gospodarstwach rolnych zużyte opony od lat służą do obciążania folii na pryzmach kiszonkowych. To rozwiązanie tanie i praktyczne, ale z punktu widzenia prawa odpadowego wcale nie takie oczywiste. Kluczowe pytanie brzmi: czy dana opona ma jeszcze status produktu, czy już odpadu? Od tej kwalifikacji zależą bowiem obowiązki rolnika i ewentualne sankcje.
Opona jako odpad – kod 16 01 03
Zużyte opony zostały wpisane do Katalogu odpadów pod kodem 16 01 03. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zajmowało się już konkretnie przypadkiem wykorzystywania takich opon przy pryzmach. W piśmie z 15 lutego 2023 r. resort wyjaśnił, że używanie opon zakwalifikowanych jako odpady do obciążania pryzm z kiszonką jest co do zasady formą odzysku.
Proces R11 – dopuszczalny, ale nie zawsze bez formalności
Przepisy dotyczące odzysku odpadów poza instalacjami przewidują dla zużytych opon proces R11. Wśród dozwolonych zastosowań wymieniono również zabezpieczanie pryzm kiszonkowych. Samo wskazanie procesu odzysku nie oznacza jednak, że każdy może go przeprowadzić bez dodatkowych kroków. Zużyte opony nie są objęte prostym zwolnieniem z obowiązku uzyskania zezwolenia.
Kiedy wymagane jest zezwolenie?
Ustawa o odpadach przyjmuje generalną zasadę, że przetwarzanie odpadów wymaga zezwolenia. Przewidziano wyjątki, m.in. dla określonych przypadków wykorzystywania odpadów na własne potrzeby. I tu pojawia się problem ze zużytymi oponami. MKiŚ wyjaśniło, że osoby fizyczne oraz jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami mogą korzystać z odpowiedniego zwolnienia tylko w przypadku odpadów wymienionych w przepisach wykonawczych. Zużytych opon o kodzie 16 01 03 w tym wykazie nie ma. W stanowisku ministerstwa wskazano więc, że osoby fizyczne oraz jednostki organizacyjne niebędące przedsiębiorcami nie mogą korzystać z tego zwolnienia przy odzysku zużytych opon.
Kara od 1000 zł do 1 mln zł
Wysokość możliwej kary wynika bezpośrednio z ustawy o odpadach. Za przetwarzanie odpadów bez wymaganego zezwolenia przewidziano administracyjną karę pieniężną w wysokości od 1000 zł do 1 mln zł. Górna granica jest zatem bardzo wysoka, a jej wymiar w konkretnej sprawie zależy od okoliczności naruszenia i zasad określonych w ustawie.
Resort rolnictwa chce uprościć przepisy
Sprawa nie zakończyła się na stanowisku Ministerstwa Klimatu i Środowiska z 2023 r. W 2026 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazało, że zna problem związany z wykorzystywaniem zużytych opon w gospodarstwach. Resort prowadzi w tej sprawie korespondencję z MKiŚ. MRiRW wskazuje, że chodzi o ograniczenie obciążeń administracyjnych, na które zwracają uwagę rolnicy i organizacje rolnicze. Resort rolnictwa zabiega również o rozwiązanie, które pozwoliłoby wykorzystywać zużyte opony do obciążania pryzm kiszonkowych bez konieczności uzyskiwania zezwoleń na przetwarzanie odpadów. Chodzi o umożliwienie traktowania takiego wykorzystania jako odzysku na potrzeby własne. Na razie jest to jednak kierunek zmian, a nie obowiązujący przepis.
Alternatywy dla opon
Rolnik, który nie chce wykorzystywać zużytych opon do obciążania folii, może zastosować inne rozwiązania przeznaczone do zabezpieczenia pryzmy. Mogą to być m.in. worki z piaskiem lub specjalne obciążniki.
Oprac. Agnieszka Sawicka. Źródła: Ministerstwo Klimatu i Środowiska, ELI – Dziennik Ustaw, Urząd Gminy Świętajno
