Rodzinne gospodarstwo w Sośnie
Marzena i Mariusz Górscy prowadzą gospodarstwo rolne w Sośnie, w powiecie sępoleńskim, w województwie kujawsko-pomorskim. Ich działalność znana jest w mediach społecznościowych jako „Skrzydlate. Chów wolnowybiegowy”. Uprawiają blisko 150 hektarów ziemi i w sezonie odchowują około 2 tysięcy gęsi oraz tyle samo kaczek. Tuszki sprzedają głównie klientom, którzy przyjeżdżają bezpośrednio do gospodarstwa.
Rezygnacja z krów i świń
Oboje pochodzą z rodzin rolniczych. Po połączeniu gospodarstw utrzymywali bydło mleczne i trzodę chlewną. Z produkcji mleka wycofali się po wykryciu białaczki w stadzie, co zmusiło ich do likwidacji krów. Później zrezygnowali również ze świń, ponieważ dalsze utrzymywanie trzody wymagałoby dużych inwestycji w budynki dostosowane do nowych standardów dobrostanu. Zdecydowali się rozwijać sezonowy chów gęsi i kaczek, wykorzystując istniejące zabudowania.
Tradycja i początek działalności
Gęsi były obecne w obu rodzinach od pokoleń – początkowo w niewielkich stadach liczących 10–20 sztuk, głównie na potrzeby własne. Z czasem liczba ptaków rosła. Przełomowym momentem było zarejestrowanie sprzedaży bezpośredniej, gdy stado liczyło około 150 ptaków. Górscy skorzystali z pomocy inspekcji weterynaryjnej w Sępólnie Krajeńskim, dostosowali pomieszczenia i przeszli szkolenie z zakresu uboju. Sprzedażą gęsi i kaczek zajmują się od 12 lat.
Organizacja chowu
Pierwsze pisklęta trafiają do gospodarstwa na początku marca. W sezonie odbywają się trzy–cztery wstawienia gęsi i tyle samo kaczek, a jedna partia liczy około 450–500 ptaków. Takie rozłożenie w czasie pozwala zachować ciągłość sprzedaży od lipca do końca roku. Gęsi białe kołudzkie kupowane są w wylęgarni w Tucholi. Ubój rozpoczyna się około 20. tygodnia życia, czyli później niż w typowych gospodarstwach, ponieważ ptaki nie są intensywnie tuczone. Największą uwagę rolnicy poświęcają pierwszym tygodniom odchowu – kontrolują temperaturę, wilgotność ściółki, wentylację i dostęp do paszy.
Ochrona przed drapieżnikami
Gospodarze muszą chronić drób przed lisami i ptakami drapieżnymi. Ogrodzenie wybiegu ogranicza wizyty lisów, ale zdarza się, że drapieżnik przedostaje się do środka. Mariusz wspomina sytuację, gdy lis wskoczył na palety ustawione przy siatce i dostał się do środka, ale nie potrafił już wyjść. Zagrożenie stanowią również bieliki, jastrzębie i kruki, szczególnie dla najmłodszych gąsiąt.
Produkcja roślinna i pasze
Gospodarstwo dysponuje 110 hektarami własnych gruntów, pozostałą część dzierżawi. Uprawia pszenicę, pszenżyto, jęczmień ozimy, owies, kukurydzę na ziarno i rzepak. Część zbóż przeznaczana jest na paszę, a nadwyżki sprzedawane są firmom na podstawie kontraktów. Rzepak sprzedawany jest w całości, pszenica częściowo, natomiast jęczmień i pszenżyto pozostają w gospodarstwie. Kukurydza sprzedawana jest w całości, a na paszę kupowane jest suche ziarno – około 20–30 ton rocznie.
Żywienie i dynie
Przez pierwsze dwa–trzy tygodnie pisklęta otrzymują mieszankę pełnoporcjową, później przechodzą na żywienie zbożowe oparte na śrutach pszenżytnich i kukurydzianych. Jesienią ptaki dostają dynie z własnej uprawy, co stanowi urozmaicenie diety i zajęcie odwracające uwagę od wzajemnego skubania. Kaczki wybierają miękki miąższ, a gęsi radzą sobie również z twardszą skórką.
Wpływ rzekomego pomoru drobiu
W maju w okolicy wystąpił rzekomy pomór drobiu. Choć w gospodarstwie Górskich nie stwierdzono ogniska choroby, objęły je ograniczenia związane z sytuacją w sąsiedztwie. Ptaki musiały pozostać w budynkach, co zakłóciło ich naturalne zachowania – gęsi rozkręcały poidła i przegryzały wężyki. Ograniczenia wpłynęły również na plan produkcji: nie udało się odebrać zamówionej partii gąsiąt, co później odbiło się na dostępności mięsa dla klientów.
Sprzedaż i współpraca
Ponad 90% tuszek sprzedawanych jest bezpośrednio z gospodarstwa. Klienci indywidualni przyjeżdżają z miast, m.in. z Bydgoszczy, a także zatrzymują się po drodze nad morze. Jesienią sprzedaż rośnie – zbliżający się 11 listopada i tradycja gęsiny na świętego Marcina przyciągają restauracje przygotowujące sezonowe menu. Górscy współpracują z Gąską Kujawską w Stopce od początku działalności oraz z Siedliskiem Żurawie. Mięso trafia też na Targ Lokalnych Specjałów w Chojnicach. Sprzedaż przez Wiejską e-Skrzynkę ma niewielki udział ze względu na czasochłonność pakowania i wysyłki.
Opłacalność i plany na przyszłość
Gospodarze oceniają kierunek produkcji jako opłacalny. Mariusz szacuje zysk na poziomie około 50% na tuszce. Kaczki sprzedawane są po 33 zł/kg, a gęsi po 45 zł/kg. Kaczki po uboju ważą od 2,8 do 4 kg, gęsi od 4,5 do 6 kg. Dalsze zwiększanie skali chowu ogranicza nakład pracy przy obróbce poubojowej – Mariusz jest w stanie oskubać około 20 ptaków w godzinę, a proces wymaga jeszcze patroszenia, mycia i schładzania. W przygotowaniu tuszek pomaga rodzina.
Górscy mają trzy córki. Starsza córka założyła własną rodzinę, ale związała się z rolnictwem. Córki pomagają w przygotowaniu tuszek do sprzedaży oraz w kontakcie z odbiorcami w internecie – to one wymyśliły nazwę profilu „Skrzydlate. Chów wolnowybiegowy” i prowadzą go na Facebooku. Rodzina planuje rozszerzenie działalności o kuchnię do przetwórstwa w ramach rolniczego handlu detalicznego. Chcą dobudować pomieszczenie przy domu i wyposażyć je w nierdzewne stoły, szafy, zlewy oraz piec. Mają nadzieję na dofinansowanie zakupu wyposażenia. W przyszłości oferta ma zostać poszerzona o wyroby takie jak okrasa, pasztety i półgęsek, które rodzina przygotowuje na własne potrzeby.
Gospodarstwo zdobyło już uznanie – w konkursie „Rolnik Roku 2019” Gazety Pomorskiej Marzena i Mariusz zajęli pierwsze miejsce w kategorii gospodarstw powyżej 100 ha. W 2024 roku podczas dożynek gminy Sośno w Sitnie Marzena otrzymała symboliczny „Wiatrak” w kategorii „wyrób rolniczy”. Marzena od dziesięciu lat działa w KGW w Sośnie i obecnie jest jego przewodniczącą. Rodzina myśli o sukcesji – córki chcą angażować się w rozwój gospodarstwa, jedna z nich uzupełnia wykształcenie rolnicze, a córki ubiegają się o wsparcie dla młodych rolników.
Fot. Pexels / Erik Karits
