W obliczu coraz częstszych susz kluczowe staje się nie tylko nawożenie, ale przede wszystkim dbałość o glebę. Jej zdolność do zatrzymywania wody zależy w dużej mierze od zawartości materii organicznej, w tym próchnicy. Im więcej próchnicy, tym więcej wody gleba może zmagazynować. Według danych Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska z 2025 roku, większość polskich gleb charakteryzuje się średnią zasobnością w materię organiczną (1-2%). To niewiele, biorąc pod uwagę, że próchnica nie tylko poprawia retencję wodną, ale także stabilizuje agregaty glebowe i zwiększa udział porów magazynujących wodę.
Intensywna produkcja roślinna bez uzupełniania materii organicznej, np. resztek pożniwnych czy międzyplonów, prowadzi do degradacji gleby i zużycia cennej próchnicy. Rozwiązaniem może być stosowanie nawozów zawierających materię organiczną, które łączą zalety nawozów mineralnych i naturalnych. Regularne ich stosowanie intensyfikuje procesy próchnicotwórcze, poprawia strukturę gleby, zwiększa pojemność wodną i zasobność w składniki odżywcze oraz zmniejsza antagonizmy jonowe.
Wykorzystanie składników pokarmowych z tradycyjnych nawozów posypowych jest ograniczone. Jak podaje FAO, rośliny wykorzystują azot z nawozu w 50-70%, fosfor w 10-30%, a potas w 50-60%. Na efektywność tę wpływa wiele czynników: dawka, termin aplikacji, rodzaj nawozu, odczyn gleby, wilgotność, aktywność mikrobiologiczna, ukształtowanie terenu, struktura i temperatura gleby, ryzyko strat gazowych i wymycia składników oraz kondycja roślin.
Dodatek materii organicznej do nawozu wieloskładnikowego zwiększa wykorzystanie NPK, stymuluje wzrost roślin przez cały okres wegetacji i korzystnie wpływa na stanowisko. Przykładem jest nawóz ASX Sargassum Power, zawierający 7% N, 16% P2O5, 24% K2O oraz 18% materii organicznej z alg morskich Sargassum ssp. Nie rozwarstwia się podczas rozrzutu i można go aplikować w ścieżkach o szerokości 36 m. Kompleks Sargassum Power to materia organiczna bogata w kwasy humusowe, fulwowe, składniki odżywcze i biostymulujące (w tym jod) oraz węgiel organiczny. Substancje te wspierają procesy próchnicotwórcze, mineralizację i wzrost roślin od kiełkowania. Regularne stosowanie poprawia strukturę gleby, zwiększa pojemność wodną i aktywizuje mikrofaunę. Materia organiczna utrzymuje składniki odżywcze w formach przyswajalnych, ogranicza ich wymywanie i zwiększa wykorzystanie składników mineralnych z gleby. Wyciąg z alg, bogaty w aminokwasy, laminarynę i kwas alginowy, zwiększa odporność roślin na stres.
Nawóz jest szczególnie polecany na gleby lekkie, przepuszczalne, o niskiej zawartości próchnicy, gdzie występują antagonizmy jonowe, niska aktywność mikrobiologiczna, spowolniony rozkład resztek pożniwnych i potrzeba poprawy struktury. Algi morskie to naturalne źródło bioaktywnych związków wspierających wzrost roślin. Już kilkaset lat temu rolnicy nadmorscy zbierali algi i nawozili nimi uprawy, uzyskując lepsze plony. Algi żyją w strefie pływów, adaptując się do zmiennych warunków i produkując substancje antystresowe, które służą uprawom.
Połączenie nawożenia mineralnego z organicznym to działanie wielokierunkowe, podnoszące jakość i wielkość plonu oraz budujące potencjał gleby. Efekty zmierzono w doświadczeniu ścisłym w Instytucie Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Rolniczym Zakładzie Doświadczalnym w Kępie. W sezonie 2025/2026 porównywano dwie technologie: kontrolną z pełną dawką NPK wymieszaną z glebą oraz wariant z 75% dawki NPK w postaci ASX Sargassum Power, również wymieszaną z glebą. Mimo niekorzystnych warunków pogodowych (deficyt wody, wysokie temperatury w czerwcu), na wariancie z ASX Sargassum Power uzyskano zwyżkę plonu pszenicy ozimej o 690 kg/ha, co znacznie poprawia rentowność uprawy. Dodatek materii organicznej zwiększa wykorzystanie składników odżywczych, odporność na stres i stymuluje system korzeniowy. Stosowanie ASX Sargassum Power to korzyści dla roślin i gleby: nawożenie NPK, stymulacja korzeni, budowanie żyzności i zdolności zatrzymywania wody. Ubiegły sezon pokazał, że tradycyjne nawozy NPK często nie wystarczają.
Fot. Pexels / Robbi F
