Polscy rolnicy z niepokojem obserwują sytuację na rynkach wieprzowiny, wołowiny i mleka. Spadające ceny, rosnące koszty produkcji oraz słabszy popyt skłoniły samorząd rolniczy do podjęcia działań. Krajowa Rada Izb Rolniczych, na wniosek Wielkopolskiej Izby Rolniczej, zwróciła się do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi o analizę sytuacji oraz uruchomienie mechanizmów stabilizujących rynek. Rolnicy oczekują również rozważenia wsparcia pomostowego dla gospodarstw najbardziej dotkniętych spadkiem dochodów.
Przyczyny dekoniunktury
Resort rolnictwa wskazuje, że główną przyczyną spadku cen na rynku mleka i wieprzowiny jest wzrost produkcji przy jednocześnie ograniczonym popycie. Sytuacja jest na bieżąco monitorowana w ramach Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej. Analizowane są także dane dotyczące handlu zagranicznego oraz informacje przygotowywane przez Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – PIB. Ocena sytuacji odbywa się również na poziomie unijnym, w ramach prac ekspertów zajmujących się wspólną organizacją rynków rolnych.
Wołowina po rekordach
Inaczej resort ocenia rynek wołowiny. Przez wiele miesięcy ceny bydła utrzymywały się na wyjątkowo wysokich poziomach, osiągając historyczne rekordy w praktycznie wszystkich kategoriach zwierząt. Było to efektem silnego popytu i ograniczonej podaży bydła do uboju. Obecną korektę Ministerstwo traktuje jako dostosowanie rynku do słabszego popytu oraz większej konkurencji cenowej na rynku światowym. Dla producentów oznacza to jednak realny spadek przychodów, szczególnie w gospodarstwach, które wcześniej poniosły wysokie koszty produkcji, licząc na utrzymanie wysokich cen skupu.
Polska chce interwencji na rynku mleka
Szczególnie mocno resort akcentuje problemy sektora mleczarskiego. Polska od dłuższego czasu domaga się na forum Unii Europejskiej urealnienia cen interwencyjnych masła oraz odtłuszczonego mleka w proszku. Zdaniem MRiRW obecne mechanizmy nie odpowiadają już realiom kosztowym rynku. 10 lipca 2026 roku minister rolnictwa Stefan Krajewski wraz z ministrami rolnictwa ośmiu innych państw UE skierował pismo do unijnego komisarza ds. rolnictwa. Ministrowie wskazali, że sytuacja na rynku mleka wymaga działań stabilizacyjnych, a także zaproponowali powołanie Forum Wysokiego Szczebla, które miałoby zająć się przyszłością europejskiego sektora mleczarskiego.
Nadzwyczajna pomoc dla producentów trzody
Najbardziej konkretny wniosek interwencyjny dotyczy obecnie rynku wieprzowiny. 22 lipca minister rolnictwa wystąpił do komisarza UE ds. rolnictwa i żywności o uruchomienie nadzwyczajnej pomocy finansowej dla producentów świń. Wsparcie miałoby rekompensować straty wynikające z przedłużającego się spadku cen. Ministerstwo argumentuje, że rosnące koszty produkcji i pogarszająca się rentowność zaczynają zagrażać dalszemu prowadzeniu produkcji nawet w gospodarstwach mających potencjał rozwojowy. Jednocześnie planowane są kolejne instrumenty krajowe.
Wsparcie dla hodowców loch i loszek
Resort zapowiada wsparcie finansowe na zakup loszek hodowlanych oraz pomoc dla gospodarstw utrzymujących lochy. Celem ma być odbudowa krajowego potencjału produkcyjnego trzody chlewnej. To istotne zwłaszcza w kontekście wieloletniego spadku pogłowia świń i uzależnienia części krajowej produkcji od importowanych prosiąt.
Nowe wsparcie dla grup producentów
Ministerstwo pracuje również nad zmianą Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. Planowane rozwiązanie ma umożliwić udzielanie pomocy organizacjom producentów działającym w sektorach wieprzowiny i wołowiny. Wsparciem miałyby zostać objęte organizacje uznane od 1 stycznia 2023 roku. Pieniądze mają służyć finansowaniu działań i inwestycji pozwalających producentom wzmacniać swoją pozycję negocjacyjną, lepiej współpracować w łańcuchu dostaw, zwiększać konkurencyjność oraz skuteczniej negocjować warunki sprzedaży. Zmiany wymagają jednak zgody Komisji Europejskiej. Dopiero później resort przygotuje szczegółowe wytyczne.
UOKiK ma mocniej przyglądać się relacjom rolników z mleczarniami
Ministerstwo chce także poprawić sytuację producentów poprzez ograniczenie nieuczciwych praktyk handlowych. Jednym z rozważanych rozwiązań jest zwiększenie kompetencji i zasobów Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. UOKiK analizuje między innymi zapisy umów zawieranych pomiędzy rolnikami a mleczarniami. Zastrzeżenia dotyczą m.in. sposobu ustalania i zmiany ceny skupu mleka, zasad badania jakości surowca, wypowiadania umów, kar umownych, klauzul wyłączności oraz zapisów dotyczących siły wyższej. Kontrole oraz rozmowy z przedstawicielami branży mają prowadzić do wyeliminowania praktyk niekorzystnych dla dostawców mleka i wypracowania bardziej przejrzystych zasad współpracy.
Co dalej?
Odpowiedź Ministerstwa pokazuje, że resort dostrzega pogarszającą się sytuację, jednak na razie nie zapowiedziano jednego, kompleksowego mechanizmu pomocy obejmującego jednocześnie producentów mleka, bydła i trzody chlewnej. Najbardziej zaawansowane działania dotyczą obecnie wieprzowiny, gdzie Polska wystąpiła już do Komisji Europejskiej o nadzwyczajną pomoc finansową. W przypadku mleka nacisk położono przede wszystkim na działania unijne, zmianę mechanizmów interwencyjnych i poprawę pozycji rolników wobec przetwórców. Rynek wołowiny resort nadal postrzega natomiast głównie przez pryzmat korekty po wcześniejszych rekordowych cenach. Dla producentów kluczowe będzie więc to, czy zapowiadane działania przełożą się na realne instrumenty finansowe. Przy utrzymujących się wysokich kosztach produkcji nawet niewielkie dalsze spadki cen skupu mogą bowiem szybko pogorszyć płynność wielu gospodarstw.
