Komisja Europejska ponownie naciska na Polskę, Słowację i Węgry, aby zakończyły jednostronne zakazy importu produktów rolnych z Ukrainy. Bruksela ostrzega, że dalsze utrzymywanie embarga może skutkować podjęciem kroków prawnych, choć na razie stawia na dialog.
Stanowisko KE: embargo narusza unijne zasady
Rzecznik Komisji Europejskiej Olof Gill, cytowany przez money.pl, podkreślił, że krajowe ograniczenia są sprzeczne ze wspólną polityką handlową UE i mogą prowadzić do fragmentacji jednolitego rynku. KE wzywa zainteresowane państwa do wycofania środków i deklaruje dalszą współpracę w celu osiągnięcia porozumienia. Choć formalne postępowanie naruszeniowe nie zostało wszczęte, Bruksela nie wyklucza „dodatkowych kroków” w przyszłości.
Polskie embargo: zakres i uzasadnienie
Polski zakaz obejmuje pszenicę, kukurydzę, nasiona rzepaku i słonecznika, a także niektóre produkty przetworzone, jak śrutę, otręby i mąkę. Tranzyt ukraińskich towarów przez Polskę pozostaje dozwolony. Władze w Warszawie argumentują, że ograniczenia są niezbędne dla ochrony krajowego rynku przed nadmierną podażą i presją cenową, która nasiliła się po liberalizacji handlu w 2022 roku.
Historia sporu: od wspólnego embarga do jednostronnych działań
Pierwsze ograniczenia wprowadzono w maju 2023 roku za zgodą KE dla pięciu państw przyfrontowych. Po wygaśnięciu wspólnego zakazu we wrześniu 2023 roku Polska, Węgry i Słowacja samodzielnie przedłużyły embargo. Bruksela uważa, że nowa umowa handlowa UE–Ukraina z listopada 2025 roku zawiera wystarczające mechanizmy ochronne, ale polscy rolnicy i organizacje branżowe kwestionują ich skuteczność, wskazując na nierówne warunki konkurencji.
Wewnętrzne napięcia w Polsce: przetwórcy kontra rolnicy
Wokół embarga narasta spór między przetwórcami a rolnikami. Część zakładów tłuszczowych postuluje wyłączenie rzepaku z zakazu, argumentując, że brak dostępu do ukraińskiego surowca ogranicza ich konkurencyjność wobec importowanego oleju rzepakowego. Rolnicy obawiają się jednak, że zniesienie embarga na rzepak ponownie zdestabilizuje ceny skupu.
Głos komisarza UE: szansa na eksport
Unijny komisarz ds. rolnictwa Christophe Hansen podczas czerwcowego posiedzenia sejmowych komisji zachęcał Polskę do zwiększenia eksportu żywności na Ukrainę, wskazując na potencjał w produktach mleczarskich i mięsie. Podkreślił też, że Ukraina, dążąc do członkostwa w UE, będzie musiała dostosować się do unijnych standardów, co może złagodzić obawy o nierówną konkurencję.
Co dalej?
Stanowiska pozostają rozbieżne. Warszawa stawia na ochronę rolników, Bruksela na integralność jednolitego rynku. KE deklaruje gotowość do rozmów, ale sygnalizuje, że czas na dobrowolne zniesienie embarga może się kończyć. Dla polskich producentów kluczowe jest, czy ewentualne otwarcie rynku zostanie poprzedzone skutecznymi zabezpieczeniami przed ponownym załamaniem cen.
