30 kwietnia upływa termin zgłaszania uwag do rządowego projektu ustawy o ochronie funkcji produkcyjnych wsi, potocznie nazywanego „Lex Smród”. Dokument budzi ogromne emocje zarówno wśród rolników, jak i organizacji ekologicznych. Jego celem jest uregulowanie działalności wielkich hodowli przemysłowych, które od lat są źródłem konfliktów społecznych i środowiskowych.
Co zakłada projekt?
Proponowane przepisy mają na celu uporządkowanie zasad lokalizacji i funkcjonowania ferm wielkopowierzchniowych. Wprowadzają m.in. obowiązek uzyskiwania pozwoleń zintegrowanych oraz określają minimalne odległości od zabudowań mieszkalnych. Zdaniem ministerstwa rolnictwa, ustawa ma „przywrócić normalność” na obszarach wiejskich, umożliwiając rozwój produkcji zwierzęcej bez nadmiernych obciążeń administracyjnych.
Głosy krytyki
Przeciwnicy projektu, w tym organizacje ekologiczne i część samorządów, argumentują, że „Lex Smród” faworyzuje wielkie koncerny kosztem lokalnych społeczności. Wskazują na przypadki skażenia wód gruntowych i powietrza wokół istniejących ferm, a także na negatywny wpływ na jakość życia mieszkańców. Według raportu NIK z 2022 roku, aż 40% dużych hodowli w Polsce nie spełnia norm emisyjnych.
„To nie jest przywracanie normalności, tylko legalizacja patologii. Wielkie fermy mogą dalej truć, a ludzie nie mają realnych narzędzi do obrony” – mówi Anna Kowalska, ekspertka ds. prawa środowiskowego.
Stanowisko branży
Producenci rolni i związki branżowe podkreślają z kolei, że bez nowych regulacji polskie rolnictwo nie będzie w stanie konkurować z tańszą żywnością z Ukrainy czy Ameryki Południowej. Zwracają uwagę, że obecne przepisy są nieprecyzyjne i prowadzą do paraliżu inwestycyjnego. Według danych GUS, w ostatnich pięciu latach liczba nowych rejestracji ferm spadła o 25%.
Konsultacje publiczne to ostatni etap przed skierowaniem projektu do Sejmu. Eksperci spodziewają się, że ustawa może trafić pod obrady jeszcze w czerwcu, jednak jej ostateczny kształt zależy od liczby i charakteru zgłoszonych uwag.
Foto: images.pexels.com
