Międzynarodowy zespół naukowców opublikował w czasopiśmie „Earth’s Future” wyniki badań, które rzucają nowe światło na przyszłość światowych cen pszenicy. Analiza koncentruje się na wpływie niedoborów wody, które stają się coraz poważniejszym problemem w kluczowych regionach uprawy tego zboża. Badacze podkreślają, że to właśnie susze, a nie tylko zmiany temperatury, mogą w nadchodzących dekadach kształtować rynek zbóż.
Związek między suszą a cenami
Naukowcy przeanalizowali dane z lat 2000–2021 i odkryli silną korelację między obszarem upraw pszenicy dotkniętym poważnym niedoborem wody (wskaźnik SWS) a światowymi cenami ziarna. Szczególnie istotne okazały się warunki wilgotnościowe w okresie czterech miesięcy poprzedzających zbiory. To właśnie wtedy niedobór wody może najbardziej ograniczyć plony, a co za tym idzie – wpłynąć na ceny na globalnych giełdach.
Modele opracowane przez zespół wyjaśniają od 61 do 68 procent zmienności cen pszenicy, a połączony model – aż 74 procent. To pokazuje, jak duże znaczenie dla rynku mają warunki hydrologiczne w głównych regionach produkcyjnych, takich jak Stany Zjednoczone, Rosja, Ukraina czy Australia.
Scenariusze na przyszłość
Prognozy naukowców zakładają, że w latach 2031–2050 średnia cena pszenicy może wzrosnąć do około 294 dolarów za tonę (1080 zł) w scenariuszu ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. W scenariuszu wysokich emisji cena ta może sięgnąć 327 dolarów za tonę (1200 zł). To oznaczałoby wzrost odpowiednio o 52 i 69 procent w porównaniu ze średnią z lat 2001–2020, która wynosiła około 193 dolarów za tonę.
Jeszcze bardziej niepokojące są prognozy długoterminowe. Jeśli średnia globalna temperatura wzrośnie o 2°C względem okresu 1951–1980, cena pszenicy może osiągnąć około 273 dolarów za tonę. Przy ociepleniu o 3°C – już około 364 dolarów za tonę (1340 zł). Autorzy badania zwracają uwagę, że w takim scenariuszu realna cena pszenicy mogłaby być nawet trzykrotnie wyższa niż w 2010 roku.
Coraz większe ryzyko susz
Problem niedoboru wody nie jest tylko hipotetyczną wizją przyszłości. W latach 1911–2020 poważny niedobór wody obejmował średnio około 5 procent światowego areału pszenicy. Jednak w niektórych latach, takich jak 2000, 2010, 2012 czy 2020, odsetek ten przekraczał 15 procent. Modele klimatyczne wskazują, że wraz ze wzrostem temperatury obszary narażone na susze będą się powiększać, co może wywierać coraz większą presję na światowe ceny zbóż.
Ograniczenia badania
Naukowcy zastrzegają, że ich wyniki nie są prognozą konkretnych cen w danym roku. Model koncentruje się wyłącznie na zależności między niedoborem wody a ceną i nie uwzględnia takich czynników jak zmiany liczby ludności, postęp hodowlany czy rozwój nawadniania. Mimo to badanie dostarcza ważnych wskazówek dotyczących ryzyka związanego z klimatem dla globalnego bezpieczeństwa żywnościowego.
Opracowano na podstawie: Trnka M. i in., „Climate-Induced Severe Water Scarcity Events as Harbingers of Global Wheat Price”, Earth’s Future, 2026.
Fot. Pexels / rol Estrell
