Programy wsparcia dla właścicieli nieruchomości, którzy chcą zastąpić szambo przydomową oczyszczalnią ścieków, cieszą się dużym zainteresowaniem, ale ich zasady bywają mylące. W województwie łódzkim zakończył się już nabór wniosków o dotacje do 8 tys. zł, a podany wcześniej termin 30 września 2027 roku dotyczy realizacji inwestycji, a nie powszechnego nakazu likwidacji zbiorników bezodpływowych.
Łódzkie: dotacje rozdysponowane, ale inwestycje w toku
Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Łodzi prowadził program dofinansowania budowy biologicznych oczyszczalni przydomowych o wydajności do 5 m³ na dobę. Wsparcie wynosiło 50% kosztów kwalifikowanych, maksymalnie 8 tys. zł, i było wypłacane jako refundacja poniesionych wydatków. Beneficjenci, którzy zdążyli złożyć wnioski w dwóch naborach – pierwszym zakończonym 26 marca i drugim trwającym od 15 czerwca do 31 lipca 2026 roku – mają czas na realizację inwestycji do 30 września 2027 roku.
Fundusz zastrzegł, że dofinansowanie nie obejmuje modernizacji istniejącego szamba, a jedynie budowę nowej oczyszczalni spełniającej normy PN-EN 12566-3+A2:2013 lub nowsze, z certyfikatem CE i wydajnością nieprzekraczającą 5 m³ na dobę. Co istotne, nieruchomość musi znajdować się na terenie, gdzie nie planuje się budowy zbiorczej kanalizacji sanitarnej.
Małopolska: 80 mln zł dla gmin na indywidualne systemy
Znacznie większy projekt realizowany jest w Małopolsce, gdzie samorząd województwa przyznał gminom ponad 80 mln zł z Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. Środki te pozwolą na powstanie około 6 tys. przydomowych oczyszczalni. Beneficjentami są gminy, które same będą decydować o zasadach udziału mieszkańców, harmonogramach i wyborze nieruchomości.
Wśród samorządów, które otrzymały promesy, znalazły się m.in. Lipnica Murowana, Nowy Wiśnicz, Łapanów, Trzciana, Gnojnik, Iwkowa, Czchów, Dębno, Pleśna, Zakliczyn, Tuchów, Wojnicz, Olesno i Ciężkowice. Tylko w regionach tarnowskim, dąbrowskim, brzeskim i bocheńskim 19 gmin otrzymało łącznie ponad 26 mln zł, a pojedyncze dotacje wynosiły od 600 tys. do 1,5 mln zł. Do listy dołączyły też Tymbark i Kocmyrzów-Luborzyca z łącznym wsparciem blisko 2,5 mln zł.
Dlaczego gminy stawiają na oczyszczalnie?
Budowa przydomowych oczyszczalni to często tańsza alternatywa dla rozbudowy kanalizacji na terenach o rozproszonej zabudowie. Koszty eksploatacji są niższe niż regularne opróżnianie szamba, a nieszczelne zbiorniki mogą zanieczyszczać glebę i wody gruntowe. Jednak oczyszczalnia wymaga przeglądów, okresowego usuwania osadów i zgodności z przepisami budowlanymi oraz środowiskowymi.
Eksperci podkreślają, że przed rozpoczęciem inwestycji warto sprawdzić miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, możliwość podłączenia do kanalizacji, warunki gruntowe i odległości od studni. Wydatki poniesione przed terminem określonym w regulaminie dotacji mogą nie zostać uznane, dlatego kluczowe jest śledzenie komunikatów urzędów gmin i WFOŚiGW.
Obecnie nie ma jednego ogólnopolskiego programu, który automatycznie zapewnia 8 tys. zł każdemu właścicielowi domu. W Łódzkiem nabór już się zakończył, a w Małopolsce decyzje należą do gmin. Osoby zainteresowane powinny regularnie sprawdzać lokalne biuletyny informacji publicznej i strony internetowe urzędów.
