Walka z oszustwami na rynku spożywczym wchodzi w nowy etap. Komenda Główna Policji oraz Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS) podpisały porozumienie, które ma usprawnić wykrywanie i ściganie nieuczciwych praktyk. Dokument sygnowali zastępca Komendanta Głównego Policji nadinsp. Tomasz Michułka oraz Główny Inspektor IJHARS Dorota Bocheńska.
Więzienie za zafałszowaną żywność
Kluczowym elementem nowych regulacji są przepisy, które weszły w życie 16 września 2026 roku. Nowelizacja ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych wprowadziła art. 39k, przewidujący odpowiedzialność karną za wprowadzanie do obrotu zafałszowanych produktów w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Grozi za to grzywna, kara ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do roku. Jeśli wartość zafałszowanych artykułów jest znaczna, sprawca może trafić za kratki nawet na 3 lata.
Laboratoria kluczem do wykrywania oszustw
Istotną zmianą jest szersze wykorzystanie zaplecza laboratoryjnego IJHARS w postępowaniach karnych. Badania wykonywane na potrzeby prokuratury i sądów będą zwolnione z opłat, co ma przyspieszyć i ułatwić gromadzenie dowodów. Wyniki analiz mogą przesądzić o tym, czy produkt został zafałszowany.
– Nowe przepisy dają nam konkretne narzędzia do skuteczniejszego przeciwdziałania oszustwom żywnościowym. Dzięki porozumieniu wiedza kontrolna IJHARS, wyniki badań laboratoryjnych i informacje o nieprawidłowościach będą szybciej wykorzystywane we wspólnych działaniach z Policją – podkreśla Dorota Bocheńska, Główny Inspektor IJHARS.
Wspólne działania Policji i inspektorów
Porozumienie zakłada nie tylko wymianę informacji, ale również bezpośrednią współpracę funkcjonariuszy i inspektorów przy wykrywaniu nieprawidłowości. Obejmuje ona wymianę danych o podejrzeniach przestępstw, wspólne akcje oraz szkolenia. Połączenie uprawnień dochodzeniowych Policji z ekspercką wiedzą IJHARS ma usprawnić identyfikowanie nieuczciwych praktyk i gromadzenie materiału dowodowego.
– Oszustwa żywnościowe uderzają w konsumentów i uczciwych przedsiębiorców, a niekiedy wiążą się z poważniejszą przestępczością ekonomiczną. Liczymy na połączenie kompetencji dochodzeniowo-śledczych Policji z wiedzą ekspercką i zapleczem laboratoryjnym IJHARS. Dzięki temu skuteczniej zgromadzimy materiał dowodowy i wzmocnimy działania państwa przeciwko nieuczciwym praktykom na rynku żywności – zaznacza Beata Bakalarska, Zastępca Głównego Inspektora IJHARS.
Znaczenie dla rynku rolno-spożywczego
Nowe zasady mają przede wszystkim chronić uczciwą konkurencję. Podmioty wprowadzające zafałszowane produkty mogą bowiem zyskiwać nieuzasadnioną przewagę nad firmami, które przestrzegają wymagań jakościowych. Dla rolników i przedsiębiorców oznacza to ograniczenie praktyk zaburzających rynek oraz większe zaufanie do produktów trafiających do sprzedaży. Warto przypomnieć, że podobne mechanizmy współpracy sprawdziły się już w innych krajach Unii Europejskiej, gdzie łączenie sił organów ścigania i inspekcji przyczyniło się do wykrycia głośnych afer, takich jak handel koniną czy fałszowanie oliwy z oliwek. W Polsce skala problemu również jest znacząca – według danych IJHARS co roku wykrywanych jest kilkaset przypadków nieprawidłowości, a ich liczba może rosnąć wraz z lepszym narzędziami kontroli.
Podpisanie porozumienia nie oznacza automatycznego wzrostu liczby kontroli, ale określa ramy współpracy w przypadkach podejrzenia oszustw. Dla całego sektora to sygnał, że państwo będzie skuteczniej egzekwować przepisy i chronić zarówno konsumentów, jak i uczciwych producentów.
