Dlaczego dodatek azotu jest ważny przy przyorywaniu słomy?
Przyorywanie słomy to zabieg, który wzbogaca glebę w materię organiczną, ale wiąże się z pewnym ryzykiem. Słoma ma szeroki stosunek węgla do azotu (C:N) – w przypadku zbóż ozimych wynosi on od 80:1 do 100:1, podczas gdy w glebie optymalny stosunek to 8–12:1. Gdy do gleby trafia materiał o dużej zawartości węgla, mikroorganizmy glebowe zaczynają intensywnie się rozwijać, pobierając azot z gleby do budowy własnych komórek. Może to prowadzić do czasowego niedoboru azotu dla roślin uprawnych, a w konsekwencji do obniżenia plonów w pierwszym roku po zabiegu.
Ile azotu potrzeba na tonę słomy?
Zalecany dodatek azotu mineralnego oblicza się na podstawie tzw. współczynnika azotowego. Dla słomy wynosi on od 0,6 do 0,8 kg N na 100 kg słomy. Oznacza to, że na rozłożenie 1 tony słomy potrzeba od 6 do 8 kg azotu. Przy przeciętnym plonie słomy wynoszącym 5 ton z hektara, konieczne jest zastosowanie 30–40 kg N/ha. Azot można dostarczyć w formie nawozów mineralnych, gnojowicy, gnojówki lub poprzez wysiew poplonów bobowatych.
Kiedy można zrezygnować z dodatkowego azotu?
Na glebach o wysokiej kulturze rolnej, gdzie stosuje się intensywne nawożenie azotowe, często po zbiorze roślin pozostaje w glebie wystarczająca ilość azotu. W takich przypadkach przyorywanie słomy może pełnić funkcję ochronną – wiąże nadmiar azotu, zapobiegając jego wymywaniu w głąb profilu glebowego. W gospodarstwach bezinwentarzowych jednorazowe przyoranie słomy w zmianowaniu dostarcza do gleby 60–70% substancji organicznej w porównaniu z obornikiem. Z kolei w systemach bezściółkowych słomę można łączyć z gnojowicą, co pozwala na wniesienie większej ilości materii organicznej niż w przypadku obornika, a przy tym straty węgla organicznego są minimalne (w oborniku sięgają 30–40%).
Wartość nawozowa słomy – skład chemiczny
Wartość nawozowa słomy zależy od jej składu chemicznego. Zawartość makro- i mikroskładników jest 2–5 razy mniejsza niż w oborniku czy gnojowicy, dlatego słoma działa przede wszystkim na poprawę właściwości gleby, a w mniejszym stopniu jako bezpośrednie źródło składników pokarmowych. Przykładowo, słoma pszenicy zawiera: 0,5–0,7% N, 0,2–0,3% P₂O₅, 1–2% K₂O, 0,4–0,6% CaO i poniżej 0,1% MgO. W rzepaku wartości te są nieco wyższe: 0,6–1,0% N, 0,2–0,3% P₂O₅, 1–2% K₂O, 0,25–0,50% CaO i 0,10–0,25% MgO. Kukurydza dostarcza jeszcze więcej azotu (0,7–1,5% N) i potasu (2–3% K₂O). Słoma jest także źródłem mikroelementów, takich jak żelazo, mangan, miedź i cynk – ich zawartość waha się w zależności od gatunku rośliny.
Podsumowując, kluczowe jest precyzyjne obliczenie dawki azotu na słomę, aby uniknąć konkurencji o ten pierwiastek między mikroorganizmami a roślinami. Właściwe postępowanie pozwoli czerpać korzyści z przyorywania słomy bez ryzyka obniżenia plonów.
