Reforma Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2028–2034
Podczas posiedzenia Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (AGRIFISH), które odbyło się w dniach 26–27 października w Luksemburgu, ministrowie rolnictwa przyjęli częściowe stanowisko negocjacyjne dotyczące przyszłej Wspólnej Polityki Rolnej (WPR). Jednym z kluczowych elementów porozumienia jest wprowadzenie obowiązkowej definicji aktywnego rolnika. Ma ona zapewnić, że unijne środki będą kierowane do osób faktycznie prowadzących działalność rolniczą, a nie wyłącznie do właścicieli gruntów.
Definicja aktywnego rolnika – elastyczność dla państw członkowskich
Nowa WPR kładzie nacisk na bardziej ukierunkowane wsparcie dochodów. Rada zdecydowała, że państwa członkowskie zachowają możliwość dostosowania definicji aktywnego rolnika do warunków krajowych. Oznacza to, że szczegółowe kryteria, jakie musi spełnić gospodarz, nie zostały jeszcze ostatecznie ustalone. W przyszłym systemie dopłat uwzględnione ma być prowadzenie przynajmniej minimalnej działalności rolniczej. Na obecnym etapie nie wiadomo, jakie dokumenty lub dowody będą wymagane od polskich rolników ani jak dokładnie zostanie określony zakres tej minimalnej aktywności.
Stanowisko Polski i Grupy Wyszehradzkiej
W obradach AGRIFISH uczestniczył minister rolnictwa Stefan Krajewski oraz wiceminister Adam Nowak. Przed posiedzeniem Krajewski przedstawił polskie priorytety, wśród których znalazło się odpowiednie zdefiniowanie aktywnego rolnika. – Polska skupia się na potrzebie określenia ambitnej definicji rolnika aktywnego. Chodzi o to, by pieniądze były sprawiedliwie dzielone i trafiały do tych, którzy prowadzą gospodarstwa rolne i odczuwają skutki różnego rodzaju kryzysów – podkreślił minister.
Kwestia ta znalazła się również we wspólnej deklaracji państw Grupy Wyszehradzkiej oraz Bułgarii, Chorwacji i Rumunii, przedstawionej podczas AGRIFISH. W dokumencie podkreślono, że jasne definicje rolnika, aktywnego rolnika i kwalifikującego się hektara są niezbędne, aby unijne pieniądze trafiały do rzeczywistych rolników. Sygnatariusze zwrócili jednak uwagę na zagrożenie: dodatkowe wymagania administracyjne i kontrole nie powinny wykluczać rolników tylko dlatego, że działalność rolnicza nie jest ich głównym źródłem utrzymania. Dotyczy to zwłaszcza gospodarstw, których właściciele łączą produkcję rolną z pracą zawodową.
Inne postulaty Polski: DNSH i wsparcie krajowe
Polska zabiega również o wyłączenie wszystkich interwencji WPR spod zasady DNSH (Do No Significant Harm), czyli „nie czyń poważnych szkód”. Zdaniem resortu rolnictwa stosowanie tej zasady do interwencji WPR wymaga zmiany. Minister Krajewski zaznaczył, że postulat ten popiera wiele państw członkowskich. Ponadto Polska chce utrzymania możliwości udzielania krajowego wsparcia producentom rolnym.
Nowy system DABIS i harmonogram reformy
Reforma WPR obejmuje także nowy system degresywnego wsparcia dochodów opartego na powierzchni gospodarstwa, określany skrótem DABIS. Ma on uprościć obecny system płatności i umożliwić bardziej sprawiedliwy podział środków, ze szczególnym uwzględnieniem potrzeb aktywnych rolników, młodych gospodarzy oraz mniejszych gospodarstw. Rada zaproponowała również, aby państwa członkowskie mogły dobrowolnie stosować dodatkowy mechanizm redystrybucji wsparcia, podobny do obecnej płatności redystrybucyjnej.
Nowa Wspólna Polityka Rolna ma obowiązywać od 1 stycznia 2028 roku. Porozumienie osiągnięte podczas AGRIFISH nie kończy jednak prac nad reformą. Rada przyjęła częściowe stanowisko negocjacyjne, które stanowi podstawę dalszych rozmów z Parlamentem Europejskim. Nie uzgodniono również ostatecznej wysokości środków przeznaczonych na rolnictwo w latach 2028–2034.
Fot. Pexels / Phúc Phạm
