Winnice i produkcja wina rosną w siłę
Polska winnicza mapa rozrasta się z roku na rok. Według danych Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (KOWR) z końca września 2026 roku w ewidencji figurowało 800 plantatorów winorośli, a łączna powierzchnia zarejestrowanych upraw wynosiła 1197,42 hektara. To niemal 1200 hektarów, które przyciągają nie tylko rolników, ale i turystów spragnionych enoturystyki. Coraz więcej polskich win trafia do restauracji, sklepów specjalistycznych oraz sprzedaży regionalnej, co potwierdza rosnący popyt na rodzime trunki.
Liczba producentów wina również systematycznie rośnie. W roku winiarskim 2025/2026 zarejestrowanych było 567 podmiotów, natomiast na sezon 2026/2027 wpisano już 612 producentów – o 45 więcej niż w poprzednim roku. KOWR gromadzi szczegółowe informacje dotyczące powierzchni winnic, zbiorów winogron, ilości wyprodukowanego wina oraz zapasów, co pozwala monitorować rozwój sektora od uprawy aż po gotowy produkt.
Konopie włókniste: lider wśród odmian i ponad 1600 producentów
Konopie włókniste znajdują zastosowanie w wielu gałęziach przemysłu – od spożywczego, przez kosmetyczny, budowlany, papierniczy i włókienniczy, aż po energetykę, chemię i produkcję pasz. Z danych KOWR wynika, że na dzień 30 września 2026 roku w Polsce zarejestrowanych było 1655 producentów konopi włóknistych oraz 75 podmiotów skupujących ten surowiec. Łączna powierzchnia upraw wynosiła około 2285 hektarów.
Najwięcej konopi uprawiano w województwie lubelskim – około 426 ha. Kolejne miejsca zajmowały województwa warmińsko-mazurskie (315 ha) oraz kujawsko-pomorskie (285 ha). Wśród najpopularniejszych odmian wymienia się Henolę, Finolę, Białobrzeskie, CFX-2 i Futurę 75. Zdecydowanym liderem jest Henola, która zajmuje około 933 hektary, czyli ponad 40 proc. wszystkich upraw konopi włóknistych w Polsce. Warto przypomnieć, że od 2022 roku producenci konopi włóknistych nie muszą corocznie ubiegać się o zezwolenie na uprawę – obowiązuje jednorazowy wpis do rejestru prowadzonego przez właściwy oddział terenowy KOWR.
Mak: produkcja skoncentrowana na Lubelszczyźnie
Uprawa maku podlega szczególnym regulacjom, a areał jest znacznie mniejszy niż w przypadku konopi. W Polsce zarejestrowanych jest 128 producentów maku i zaledwie pięć podmiotów zajmujących się jego skupem. Powierzchnia upraw wynosi około 281 hektarów, z czego aż 222 hektary (79 proc. krajowej powierzchni) znajdują się w województwie lubelskim. Najczęściej wybieraną odmianą jest Mieszko, uprawiany na około 185 hektarach. Przepisy określają dopuszczalne cele uprawy – mak niskomorfinowy może być wykorzystywany do produkcji spożywczej i nasiennej, natomiast pozostałe rodzaje podlegają ograniczeniom związanym z przemysłem farmaceutycznym i nasiennictwem.
Tytoń: planowany wzrost areału
Produkcja tytoniu zajmuje w Polsce znacznie większy areał niż mak czy konopie. W 2025 roku tytoń uprawiano na powierzchni 8978 hektarów, natomiast na 2026 rok producenci zgłosili plany obejmujące 9168 hektarów – to o 190 hektarów więcej. Najważniejszym regionem pozostaje województwo lubelskie, gdzie na 2026 rok zadeklarowano 6221 ha upraw. Drugie miejsce zajmuje Podkarpacie z powierzchnią 1396 ha. Według stanu na koniec września 2026 roku w rejestrze KOWR znajdowało się 3182 producentów surowca tytoniowego, zobowiązanych do przekazywania informacji o powierzchni upraw, odmianach, produkcji, sprzedaży i zapasach. System ten służy również przeciwdziałaniu nielegalnemu obrotowi tytoniem.
Mleko: skup przekracza 7 mln ton, ale podmiotów ubywa
Rynek mleka pozostaje jednym z najważniejszych sektorów monitorowanych przez KOWR. W całym 2025 roku skup mleka krowiego w Polsce wyniósł ponad 13,79 mln ton, a tylko w pierwszych sześciu miesiącach 2026 roku skupiono ponad 7,18 mln ton. Zmniejszyła się natomiast liczba zarejestrowanych pierwszych podmiotów skupujących mleko – na koniec 2025 roku było ich 314, a według danych na 31 lipca 2026 roku – 291, czyli o 23 mniej. Podmioty te mają obowiązek comiesięcznego raportowania ilości zakupionego surowca, zawartości tłuszczu i białka oraz ilości skupionego mleka ekologicznego. Informacje należy składać do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, którego dotyczą, elektronicznie przez platformę eRolnik.
Cukier: stabilna produkcja i spadek cen
Polski rynek cukru opiera się na działalności czterech producentów prowadzących łącznie 17 zakładów produkcyjnych oraz jednego producenta izoglukozy. W roku gospodarczym 2024/2025 produkcja cukru wyniosła 2,579 mln ton, a według wstępnych danych za rok 2025/2026 (do czerwca 2026) – około 2,576 mln ton. KOWR wskazuje na spadek cen sprzedaży cukru w roku gospodarczym 2025/2026 w porównaniu z wcześniejszymi okresami. Monitoring obejmuje nie tylko wielkość produkcji, ale także zapasy, sprzedaż, ceny cukru, ceny zakupu buraków cukrowych oraz powierzchnię upraw.
Obowiązki rolników wobec KOWR
Dane o produkcji rolnej nie służą wyłącznie statystykom. KOWR prowadzi rejestry, weryfikuje informacje przekazywane przez przedsiębiorców i producentów oraz przeprowadza kontrole. Dla rolników oznacza to konkretne obowiązki związane z rejestracją działalności i przekazywaniem wymaganych danych. Zasady różnią się w zależności od rodzaju produkcji – w przypadku konopi włóknistych i maku obowiązuje jednorazowy wpis do rejestru, producenci tytoniu przekazują coroczne informacje, a pierwsze podmioty skupujące mleko raportują dane co miesiąc. KOWR monitoruje również produkcję i zapasy w sektorach wina oraz cukru.
Z najnowszych zestawień wyłania się obraz zróżnicowanego polskiego rolnictwa – od niewielkiego rynku maku, przez rozwijające się winiarstwo, po wielkotowarową produkcję mleka i cukru. Dane pokazują nie tylko skalę działalności, ale również kierunki zmian zachodzących w poszczególnych branżach.
