Jesień to czas intensywnych prac polowych, w tym nawożenia. Rolnicy muszą jednak pamiętać o ograniczeniach wynikających z programu azotanowego. Podstawowy termin stosowania nawozów azotowych mineralnych oraz gnojowicy i gnojówki na gruntach ornych upływa 20 października, ale w zależności od położenia gospodarstwa może to być 15 lub 25 października. Dlatego przed zabiegiem warto sprawdzić, jaki termin obowiązuje w konkretnej gminie.
Terminy dla poszczególnych nawozów
Program azotanowy różnicuje terminy w zależności od rodzaju nawozu i sposobu użytkowania gruntów. Nawozy naturalne stałe, takie jak obornik i pomiot ptasi, można stosować na gruntach ornych do 31 października, a na trwałych użytkach zielonych, w uprawach wieloletnich i trwałych – do 30 listopada. Z kolei nawozy azotowe mineralne oraz nawozy naturalne płynne (gnojowica i gnojówka) na gruntach ornych stosuje się do 20 października (w wybranych gminach do 15 lub 25 października), a na trwałych użytkach zielonych, w uprawach wieloletnich i trwałych – do 31 października. Ograniczenia te nie dotyczą upraw pod osłonami oraz upraw kontenerowych.
Wyłączenia związane z pogodą
Przepisy przewidują możliwość późniejszego nawożenia, jeśli niekorzystne warunki pogodowe (nadmierne uwilgotnienie gleby, susza) uniemożliwiły wykonanie zabiegu w terminie. W takiej sytuacji rolnik może zastosować nawozy azotowe na gruntach ornych do 30 listopada. Co istotne, program azotanowy nie wymaga specjalnego dokumentowania wystąpienia takich warunków – rolnik sam ocenia sytuację na polach. Późniejszy termin musi jednak wynikać z rzeczywistych przeciwności pogodowych.
Wyjątek dla upraw po późnych przedplonach
Kolejne odstępstwo dotyczy gospodarstw, w których jesienią zakładane są uprawy po późno zbieranych przedplonach, takich jak buraki cukrowe, kukurydza czy późne warzywa. W takich przypadkach nawożenie jest możliwe do końca jesieni, ale pod warunkiem, że dawka azotu w wieloskładnikowych nawozach mineralnych nie przekracza 30 kg N/ha. Konieczne jest również szczegółowe udokumentowanie: terminu zbioru przedplonu, daty zastosowania nawozu, rodzaju i dawki nawozów oraz terminu siewu jesiennej uprawy. W tym przypadku dokumentacja jest obowiązkowa.
Zakaz nawożenia w określonych warunkach
Nawet wydłużony termin nie pozwala na nawożenie gleb zalanych wodą, nasyconych wodą, pokrytych śniegiem lub zamarzniętych. Za glebę zamarzniętą nie uznaje się jednak takiej, która w ciągu dnia rozmarza przynajmniej powierzchniowo. Ostateczna decyzja zależy więc od rzeczywistych warunków na polu, a nie tylko od kalendarza.
Przestrzeganie terminów z programu azotanowego ma na celu ograniczenie strat azotu i ryzyka przedostawania się jego związków do wód. Rolnicy powinni dostosować nawożenie nie tylko do potrzeb upraw, ale także do przepisów i pogody. Podstawą tych zasad jest rozporządzenie Rady Ministrów z 31 stycznia 2023 r.
