Rewolucja w zwrocie akcyzy za paliwo rolnicze
Ministerstwo rolnictwa przygotowało projekt nowej ustawy, która ma znacząco zmienić system zwrotu akcyzy za paliwo rolnicze. Nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku. Główna zmiana dotyczy instytucji odpowiedzialnej za obsługę zwrotu – zamiast urzędów gmin, zadanie to przejmie Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR).
Jeden wniosek elektroniczny zamiast dwóch
Obecnie rolnicy mogą składać wnioski o zwrot akcyzy dwa razy w roku. Po zmianach będzie tylko jeden wniosek w roku, składany elektronicznie przez system ARiMR. Ministerstwo argumentuje, że uprości to proces i ograniczy go do jednej instytucji. Krajowa Rada Izb Rolniczych (KRIR) postulowała pozostawienie dwóch terminów oraz możliwość składania dokumentów w formie papierowej, ale resort nie uwzględnił tych uwag. Rolnicy, którzy nie będą mogli samodzielnie złożyć wniosku elektronicznie, otrzymają pomoc w Biurach Powiatowych ARiMR.
Terminy naboru w 2027 roku
W pierwszym roku obowiązywania nowych przepisów wnioski będą przyjmowane od 1 lutego do 31 marca 2027 roku. Docelowo nabór ma odbywać się raz w roku – od 1 lutego do ostatniego dnia lutego. Ministerstwo nie zgodziło się na drugi nabór w sierpniu, argumentując, że druga połowa roku to okres intensywnych prac polowych, a dane pokazują, że rolnicy składają więcej wniosków w lutym. Co ważne, pierwszy nabór obejmie paliwo zakupione od 1 sierpnia do 31 grudnia 2026 roku.
Limity paliwa bez zmian
Projekt nie przewiduje zwiększenia limitów paliwa. Roczny limit nadal będzie wynosił 110 litrów oleju napędowego na 1 ha użytków rolnych. Dla zwierząt stawki pozostają takie same: 40 litrów na 1 DJP bydła, 4 litry na 1 świnię, 40 litrów na 1 DJP owiec, 40 litrów na 1 DJP kóz, 40 litrów na 1 DJP koni oraz 110 litrów na 1 ha gruntów pod stawami rybnymi. Minister rolnictwa Stefan Krajewski podkreśla, że ustawa nie rozszerza zwrotu na nowych beneficjentów ani nie podwyższa limitów.
Stawka zwrotu wciąż nieznana
KRIR postulowała, aby stawka zwrotu wynosiła 2 zł za litr oleju napędowego i była corocznie waloryzowana. Ministerstwo nie uwzględniło tych żądań. Wysokość stawki na 2027 rok nie została jeszcze określona – Rada Ministrów ma ją ustalić w rozporządzeniu do 31 stycznia 2027 roku, biorąc pod uwagę m.in. projekt budżetu państwa oraz wysokość podatków i opłat zawartych w cenie oleju napędowego. Zwrot ma objąć również opłatę paliwową i emisyjną, ale nie oznacza to automatycznie wyższych wypłat dla rolników.
Nowe zasady ustalania powierzchni i liczby zwierząt
Zmieni się sposób ustalania liczby hektarów, od których przysługuje zwrot. Zamiast danych z ewidencji gruntów i budynków, ARiMR będzie korzystać z powierzchni użytków rolnych stwierdzonej w ramach kontroli administracyjnej jako spełniającej warunki przyznania płatności bezpośrednich, o które rolnik ubiegał się w roku poprzedzającym złożenie wniosku. W praktyce przy wniosku w 2027 roku Agencja użyje danych z dopłat za 2026 rok. W przypadku zwierząt średnia liczba będzie obliczana na podstawie stanu z każdego dnia poprzedniego roku, a nie jak dotychczas – na koniec poszczególnych miesięcy. Ministerstwo uważa to za bardziej obiektywne i ograniczające manipulacje związane z zakupem lub sprzedażą zwierząt tuż przed dniem ustalania stanu stada.
Faktury i KSeF
Nowy system zostanie powiązany z Krajowym Systemem e-Faktur (KSeF). Jeśli zakup oleju napędowego będzie udokumentowany fakturą w KSeF, rolnik poda we wniosku numer identyfikujący fakturę. W przypadku faktur poza systemem konieczne będzie dołączenie dokumentu – kopii faktury papierowej lub samej faktury elektronicznej. Zwrot ma trafiać bezpośrednio na rachunek producenta wskazany w krajowym systemie ewidencji producentów ARiMR.
Współczynnik korygujący – możliwe obniżenie zwrotu
Projekt wprowadza współczynnik korygujący, który może zostać zastosowany, jeśli zapotrzebowanie na zwrot przekroczy środki przewidziane w budżecie. W latach 2027–2036 maksymalny limit wydatków określono na 20,13 mld zł, czyli 2,013 mld zł rocznie. Jeśli suma potrzebnych pieniędzy na zwroty i koszty obsługi przekroczy roczny limit, kwoty przypadające rolnikom mogą zostać obniżone. KRIR chciała wykreślenia tego mechanizmu, ale Ministerstwo się nie zgodziło, wskazując na ograniczenia budżetowe, brak przestrzeni fiskalnej oraz objęcie Polski procedurą nadmiernego deficytu.
Nowe przepisy budzą mieszane uczucia w środowisku rolniczym. Z jednej strony uproszczenie procedur i jeden wniosek elektroniczny mogą przyspieszyć wypłaty, z drugiej – brak waloryzacji stawek i możliwość obniżenia zwrotu przez współczynnik korygujący mogą oznaczać realnie mniejsze wsparcie. Ostateczny kształt ustawy zależy od dalszych prac rządowych i konsultacji.
Fot. Pexels / Beta Xalfa
