Nowa interwencja w Planie Strategicznym WPR
W ramach Planu Strategicznego WPR 2023–2027 planowane jest wprowadzenie nowej interwencji o nazwie I.10.16 „Inwestycje wspierające odporność gospodarstw rolnych”. Komitet Monitorujący PS WPR pozytywnie zaopiniował jej wdrożenie 27 sierpnia 2026 r. Celem programu jest zwiększenie odporności gospodarstw na kryzysy klimatyczne, energetyczne i rynkowe. Na realizację działań przewidziano 80 mln euro ze środków publicznych, z czego 44 mln euro pochodzić będzie z budżetu UE.
Zakres wsparcia – obszary A i B
W obszarze A rolnicy będą mogli ubiegać się o dofinansowanie na zakup wyposażenia zabezpieczającego ciągłość produkcji. Lista obejmuje zbiorniki do przechowywania RSM (o pojemności min. 10 tys. litrów), zbiorniki na olej napędowy (stacjonarne, o pojemności 2500–5000 litrów), agregaty prądotwórcze o mocy co najmniej 10 kW (nie większej niż moc umowna gospodarstwa) oraz automaty do sprzedaży produktów własnych, np. mlekomaty. W przypadku automatów rolnik będzie musiał osiągnąć minimalny poziom sprzedaży, a produkty mogą być oferowane w ramach rolniczego handlu detalicznego, sprzedaży bezpośredniej lub dostaw bezpośrednich.
Obszar B skierowany jest do sadowników i plantatorów roślin wieloletnich. Dofinansowanie obejmie systemy ochrony przed przymrozkami (zraszanie nadkoronowe, wiatraki, urządzenia grzewcze) oraz instalacje przeciwgradowe. Inwestycja musi obejmować co najmniej 1 ha upraw. Ministerstwo Rolnictwa argumentuje, że w ostatnich latach przymrozki, susze i gradobicia powodowały znaczne straty w sadownictwie.
Warunki finansowe
Maksymalna kwota pomocy w obszarach A i B wyniesie 50 tys. zł na beneficjenta i gospodarstwo w całym okresie realizacji PS WPR. Standardowo dofinansowanie pokryje 50% kosztów, a młodzi rolnicy (do 41. roku życia) mogą liczyć na 60%. O wsparcie mogą ubiegać się rolnicy prowadzący działalność w Polsce, z gospodarstwem nie większym niż 300 ha użytków rolnych. Preferencje przy wyborze wniosków mogą dotyczyć osób do 40. roku życia oraz gospodarstw o określonej wielkości.
Obszar C – melioracje
Trzeci obszar dotyczy ochrony zasobów wodnych na zmeliorowanych gruntach. Beneficjentami będą spółki wodne i ich związki, a nie pojedynczy rolnicy. Środki można przeznaczyć na studnie drenarskie, regulatory odpływu, urządzenia do piętrzenia wody oraz systemy monitoringu. Obiekty melioracyjne muszą mieć powierzchnię od 100 do 500 ha, z czego co najmniej 80% stanowią użytki rolne, a połowa – grunty orne. Maksymalna pomoc w tym obszarze wyniesie 1 mln zł, przy intensywności do 80% kosztów.
Finansowanie i terminy
Na interwencję zaplanowano 80 mln euro, z czego 44 mln euro to wkład unijny. Środki mają być przesunięte z innych instrumentów PS WPR i rozłożone na lata 2028–2029 (po 40 mln euro rocznie). Szacuje się, że łącznie zostanie zrealizowanych około 6184 operacji, głównie w obszarach A i B. Nowe rozwiązania w melioracjach mają charakter pilotażowy – modernizacja systemów może zwiększyć retencję o około 500 m³ wody na hektar gruntów ornych i 1000 m³/ha na trwałych użytkach zielonych. Termin naboru wniosków nie został jeszcze ogłoszony.
