Zachodniopomorska Izba Rolnicza (ZIR) obchodzi 30-lecie działalności. Przez trzy dekady organizacja ta odegrała kluczową rolę w kształtowaniu polityki rolnej regionu, szczególnie w obronie ziemi przed wykupem przez zagraniczny kapitał. W wywiadzie prezes ZIR Andrzej Karbowy podsumowuje najważniejsze osiągnięcia i wyzwania.
Odrodzenie samorządu i walka o ziemię
Jednym z przełomowych momentów było odrodzenie samorządu rolniczego w 1996 roku oraz zjednoczenie struktur koszalińskich i szczecińskich w jedną izbę wojewódzką. Specyfiką Pomorza Zachodniego była ogromna pula państwowej ziemi po byłych PGR-ach. Izba aktywnie angażowała się w tworzenie przepisów blokujących tzw. „słupy” i wykup gruntów przez obcy kapitał. Dzięki jej staraniom zakaz sprzedaży ziemi z Zasobu Skarbu Państwa został przedłużony do 2036 roku, a ziemia trafia do rolników głównie w drodze dzierżawy. Ustawa wprowadziła też sztywny zakaz koncentracji ziemi – żaden rolnik indywidualny nie może przekroczyć 300 hektarów użytków rolnych.
Protesty i zmiany legislacyjne
Kulminacyjnym momentem był wielki protest rolniczy w Szczecinie na przełomie 2012 i 2013 roku, który trwał ponad dwa miesiące. Izba zorganizowała wówczas słynne „zielone miasteczko” pod urzędem wojewódzkim, zapewniając rolnikom zaplecze organizacyjne i prawne. Efektem presji było uchwalenie rygorystycznej ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, która skutecznie zablokowała spekulacyjny wykup polskiej ziemi. Jak podkreśla prezes Karbowy, bez silnego samorządu pojedynczy gospodarze nie mieliby szans w starciu z wielkim kapitałem.
Wsparcie w obliczu zmian klimatycznych i rynkowych
Obecnie ZIR koncentruje się na walce z wadami systemu monitoringu suszy rolniczej IUNG, domagając się aktualizacji stacji pomiarowych i zmiany algorytmów. Izba koordynuje też projekty odtwarzania urządzeń melioracyjnych i retencjonowania wody we współpracy z Wodami Polskimi. W okresach załamania cen skupu Walne Zgromadzenie ZIR przyjmuje oficjalne stanowiska kierowane do Ministerstwa Rolnictwa, domagając się dopłat do sprzedaży zbóż, rzepaku czy mleka oraz wprowadzenia ceł ochronnych.
Priorytety na przyszłość
Izba stawia sobie za cel zwiększenie realnych uprawnień decyzyjnych samorządu rolniczego, w tym prawo wetowania kluczowych programów wsparcia. Dąży także do obligatoryjnego udziału w procedurach planistycznych gmin, aby zapobiec wyłączaniu najlepszych gruntów pod inwestycje przemysłowe czy fotowoltaiczne. Kolejnym priorytetem jest uproszczenie biurokracji związanej z Planem Strategicznym WPR oraz reforma systemu szacowania strat suszowych.
Jubileusz 30-lecia to przede wszystkim święto ludzi – delegatów, członków rad powiatowych, pracowników i rolników, którzy przez lata budowali organizację będącą ważnym uczestnikiem życia społecznego i gospodarczego regionu.
