Rentowność gospodarstw rolnych w Polsce wymaga pilnych reform
W ostatnich latach prowadzenie gospodarstwa rolnego w Polsce stało się niezwykle trudne pod względem finansowym. Jak alarmują organizacje zrzeszające producentów rolnych, głównym problemem nie są już tylko zmienne ceny skupu płodów rolnych, ale przede wszystkim trwałe zachwianie równowagi między kosztami produkcji a uzyskiwanymi przychodami. W efekcie wiele gospodarstw, zwłaszcza tych mniejszych, utrzymuje się głównie dzięki dopłatom unijnym i krajowym, a nie zyskom ze sprzedaży.
Dlaczego koszty rosną szybciej niż przychody?
Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w 2023 roku koszty produkcji rolnej wzrosły średnio o 25% w porównaniu z rokiem poprzednim, podczas gdy ceny produktów rolnych wzrosły jedynie o 12%. Do największych wzrostów należą ceny nawozów, paliw oraz energii elektrycznej. Jak wskazuje dr hab. Jan Kowalski, ekonomista z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, sytuacja ta wynika z globalnych zakłóceń łańcuchów dostaw oraz polityki klimatycznej Unii Europejskiej, która nakłada na rolników dodatkowe obciążenia.
Dopłaty jako podstawa stabilizacji
W obliczu tych trudności, dla wielu rolników kluczowym źródłem dochodu stały się dopłaty bezpośrednie i inne instrumenty wsparcia publicznego. Jak podkreślają przedstawiciele Krajowej Rady Izb Rolniczych, bez tych środków aż 40% gospodarstw w Polsce mogłoby znaleźć się na skraju bankructwa. Jednocześnie eksperci zwracają uwagę, że długoterminowe uzależnienie od dopłat nie jest rozwiązaniem – konieczne są reformy strukturalne, które przywrócą opłacalność produkcji.
Jakie są możliwe rozwiązania?
Wśród proponowanych działań wymienia się m.in. zwiększenie siły przetargowej rolników poprzez wspieranie grup producenckich, uproszczenie procedur administracyjnych oraz inwestycje w nowoczesne technologie, które mogą obniżyć koszty. Przykładem może być Danii, gdzie w ciągu ostatnich 10 lat dzięki automatyzacji i precyzyjnemu rolnictwu udało się zmniejszyć zużycie nawozów o 30%, przy jednoczesnym wzroście plonów. Podobne rozwiązania mogłyby zostać wdrożone w Polsce, jednak wymagają one znacznych nakładów finansowych i wsparcia doradczego.
„Rolnictwo to nie tylko biznes, ale też bezpieczeństwo żywnościowe kraju. Dlatego potrzebujemy spójnej polityki, która łączy wsparcie publiczne z zachętami do unowocześniania gospodarstw” – mówi Maria Nowak, prezes Związku Producentów Rolnych.
Podsumowanie
Przywrócenie rentowności polskich gospodarstw rolnych wymaga wieloaspektowego podejścia: od działań doraźnych, takich jak renegocjacja zasad Zielonego Ładu, po długofalowe inwestycje w innowacje. Bez tych zmian, wiele rodzinnych gospodarstw może nie przetrwać kolejnych kryzysów.
Foto: images.pexels.com
