W niewielkiej miejscowości Sośno, położonej w powiecie sępoleńskim na północy województwa kujawsko-pomorskiego, Marzena i Mariusz Górscy prowadzą gospodarstwo, które z małego przydomowego chowu przekształciło się w prężnie działający biznes. Dziś ich stado liczy około 2 tysięcy gęsi i tyle samo kaczek w sezonie, a tuszki sprzedawane są głównie bezpośrednio do klientów przyjeżdżających do gospodarstwa. Na Facebooku można ich znaleźć pod nazwą „Skrzydlate. Chów wolnowybiegowy”.
Od krów i świń do drobiu
Oboje pochodzą z rodzin rolniczych. Przez lata utrzymywali bydło mleczne i trzodę chlewną. Z produkcji mleka wycofali się po wystąpieniu białaczki w stadzie, a z hodowli świń zrezygnowali, gdyż dalsze utrzymywanie zwierząt wymagałoby kosztownych inwestycji w budynki dostosowane do nowych standardów dobrostanu. – Musielibyśmy stawiać budynki inwentarskie od nowa, pod te wszystkie standardy, parametry i wymiary – wyjaśnia Marzena Górska. Zdecydowali się więc na sezonowy chów gęsi i kaczek, wykorzystując istniejące zabudowania.
Tradycja i początek działalności
Gęsi znają od dzieciństwa – w obu rodzinach utrzymywano je na własne potrzeby, wykorzystując mięso i pierze. – Gęsi były z nami od dzieciństwa: 10, 20 czy 30 sztuk. Jak narobiły szkód, przez cały sezon ich nie było, ale zawsze do nich wracaliśmy. To tradycja w naszych rodzinach. Było też pierze na pierzyny – opowiada Marzena. Zaczynali od 10–20 gęsi, później stado wzrosło do 50 sztuk. Kiedy rejestrowali sprzedaż bezpośrednią, liczyło 150 ptaków. Sprzedażą gęsi i kaczek zajmują się już od 12 lat.
Cykl produkcji i sprzedaż
Pierwsze pisklęta trafiają do gospodarstwa na początku marca. W sezonie Górscy prowadzą trzy-cztery wstawienia gęsi i tyle samo kaczek. Jedna partia liczy około 450–500 ptaków. Rozłożenie wstawień w czasie pozwala prowadzić ubój kolejnych partii i zachować ciągłość sprzedaży przez kilka miesięcy. Gęsi białe kołudzkie kupują jako pisklęta w wylęgarni w Tucholi. Ubój rozpoczynają około 20. tygodnia życia, czyli ponad miesiąc dłużej niż w typowych gospodarstwach. – U nas gęsi dłużej chodzą. Nie karmimy ich tak intensywnie, żeby osiągnęły masę ubojową już w szesnastym tygodniu – wyjaśnia gospodyni. Tuszki kaczek sprzedają po 33 zł/kg, a gęsi po 45 zł/kg. Kaczki po uboju ważą od 2,8 do 4 kg, gęsi – od 4,5 do 6 kg. Ponad 90% tuszek trafia bezpośrednio do odbiorców, bez pośredników.
Wyzwania i zagrożenia
Dostęp do wybiegu wymaga pilnowania zabezpieczeń. Górscy stracili już kiedyś drób przez lisy. – Poukładałem palety na zewnątrz, przy siatce. Lis po tych paletach skoczył do środka, ale już nie mógł wyjść – wspomina Mariusz. Zagrożenie przychodzi także z powietrza – gospodarze obserwowali ataki bielika, wymieniają też jastrzębie i kruki. W maju w okolicy wystąpił rzekomy pomór drobiu. W gospodarstwie Górskich nie było ogniska choroby, ale objęły je ograniczenia związane z sytuacją w sąsiedztwie. Ptaki musiały zostać w budynkach, co zakłóciło plan produkcji – nie mogli odebrać zamówionej partii gąsiąt, zabrakło jednego wstawienia.
Uprawy i pasza
Produkcja roślinna zajmuje ważne miejsce w gospodarstwie. Mają 110 ha własnych gruntów, a pozostałą powierzchnię dzierżawią. Uprawiają pszenicę, pszenżyto, jęczmień ozimy, owies, kukurydzę na ziarno i rzepak. Część zbóż przeznaczają na własne potrzeby paszowe. Gęsi i kaczki dostają zboże i dynie z własnej uprawy. Dynie są nie tylko urozmaiceniem żywienia, ale i zajęciem dla ptaków – pomagają odwrócić ich uwagę od wzajemnego skubania.
Plany na przyszłość
Kolejnym krokiem ma być kuchnia do przetwórstwa w ramach rolniczego handlu detalicznego. Górscy planują dobudować pomieszczenie przy domu i wyposażyć je m.in. w nierdzewne stoły, szafy, zlewy oraz piec. Chcieliby skorzystać z dofinansowania na zakup wyposażenia. Obecnie podstawą sprzedaży są całe tuszki, a przyszła kuchnia ma umożliwić poszerzenie oferty o wyroby, które rodzina przygotowuje na własne potrzeby. – Już nie będziemy powiększać, bo nie przemielimy – mówi Mariusz, wskazując na nakład pracy przy przygotowaniu tuszek. Trzy córki pomagają w gospodarstwie, a jedna z nich uzupełnia wykształcenie w kierunku rolniczym i ubiega się o wsparcie dla młodych rolników. Rodzina rozmawia o sukcesji, choć jej ostateczny kształt pozostaje jeszcze otwarty.
Gospodarstwo zdobyło już uznanie – w konkursie „Rolnik Roku 2019” Gazety Pomorskiej Marzena i Mariusz zajęli pierwsze miejsce w kategorii gospodarstw powyżej 100 ha, a w 2024 r. podczas dożynek gminy Sośno w Sitnie Marzena otrzymała symboliczny „Wiatrak” w kategorii „wyrób rolniczy”.
Fot. Pexels / Deb Hayes
