Nowy słodzik zamiast cukru
Fooditive, holenderski startup z Rotterdamu, prowadzi zaawansowane rozmowy z dużym dostawcą składników spożywczych na temat komercjalizacji swojego nowego słodzika 5-keto-D-fruktozy (5-KDF), znanego również jako ketose. Firma czeka jednocześnie na odpowiedź amerykańskiej Agencji Żywności i Leków (FDA) w sprawie zgłoszenia GRAS (Generally Recognized As Safe).
5-KDF to rzadki cukier występujący naturalnie w niewielkich ilościach m.in. w winie, occie i miodzie. Fooditive opracowuje go od ośmiu lat jako niskokaloryczną alternatywę dla sacharozy. Produkcja została przetestowana przez prawie trzy miesiące w systemie fermentacyjnym o pojemności 75 metrów sześciennych.
Model licencyjny zamiast własnej fabryki
Założyciel i CEO Fooditive, Moayad Abushokhedim, wyjaśnił, że firma nie zamierza budować własnej infrastruktury produkcyjnej. Zamiast tego planuje udzielać licencji na technologię i wspierać partnerów w ciągłym doskonaleniu procesu. „Jesteśmy w zaawansowanych rozmowach z dużym dostawcą składników, który działa już na rynku słodzików i ma możliwości produkcyjne” – powiedział Abushokhedim. Współpraca ma charakter licencyjno-rozwojowy: partner zarządza produkcją i wejściem na rynek, a Fooditive odpowiada za rozwój technologii.
Fooditive nie zamierza przyznawać jednemu partnerowi wyłączności na 5-KDF w wszystkich zastosowaniach. Firma planuje wiele umów licencyjnych obejmujących różne aplikacje, potencjalnie z udziałem dwóch lub trzech producentów w USA. Jak podkreślił Abushokhedim, celem jest współpraca z firmami, które mają już słodziki w ofercie, aby wykorzystać ich siłę rynkową i bazę klientów.
Właściwości i zastosowania 5-KDF
5-KDF jest rozpuszczalnym w wodzie monosacharydem, który dobrze sprawdza się w szerokiej gamie produktów – od wypieków, przez mrożone desery i wyroby cukiernicze, po napoje bezalkoholowe. „Brązowieje podczas pieczenia tak jak cukier i jest stabilny w kwaśnych napojach” – zaznaczył Abushokhedim. Podobnie jak inne rzadkie cukry, takie jak alluloza i tagatoza, 5-KDF może zastąpić większość słodyczy i objętości tradycyjnego cukru przy znacznie mniejszej liczbie kalorii.
Według Fooditive 5-KDF dostarcza 1,4 kalorii na gram (w porównaniu do 4 kcal/g dla cukru) i nie powoduje problemów trawiennych typowych dla niektórych słodzików objętościowych, takich jak poliole. Jest w 70% tak słodki jak cukier, choć odczuwana słodycz może się zmieniać w zależności od stężenia, temperatury i receptury. Większa szansa tkwi jednak w zdolności do redukcji cukru w kategoriach produktów, w których przeformułowanie jest trudne. „Producenci mówią nam, że głównym wyzwaniem jest zastąpienie funkcjonalności, a nie tylko słodyczy” – dodał Abushokhedim.
Inwestycje i plany ekspansji
Fooditive pozyskał strategiczną inwestycję od specjalisty od składników piekarniczych, firmy Puratos, która po testach dostrzegła potencjał słodzika w wypiekach. Firma widzi też możliwości łączenia 5-KDF z istniejącymi słodzikami, co pozwoli dostawcom tworzyć systemy o określonym profilu słodyczy i cechach funkcjonalnych.
Fooditive początkowo opracował proces z wykorzystaniem wytłoków jabłkowych i gruszkowych, będących produktem ubocznym przetwórstwa owoców, jako źródła fruktozy. Bakterie Gluconobacter oxydans, wyizolowane z piwa, przekształcają fruktozę w 5-KDF w drodze biokonwersji enzymatycznej. Bakterie pełnią wyłącznie rolę pomocniczą i są usuwane podczas oczyszczania do poziomu niewykrywalnego. Według Abushokhedima proces nie wymaga rozbudowanego wstępnego przetwarzania strumieni bocznych owoców. „Wielką zaletą wytłoków jabłkowych jest to, że są już oczyszczone i wysterylizowane, ponieważ wykorzystuje się je w sokach” – wyjaśnił.
Firma przeprowadziła testy produkcyjne w systemie 75 m³ przez prawie trzy miesiące u kontraktowego producenta we Włoszech, wykorzystując strumienie boczne jabłek i gruszek jako substrat. „To miało pokazać, że możemy zapewnić kontrolę jakości, zwłaszcza w przypadku niestabilnych źródeł strumieni bocznych” – powiedział Abushokhedim. Wyniki dają Fooditive pewność, że proces można skalować do 200 m³. Cena, oznakowanie i funkcjonalność to główne kryteria klientów. „Oczekujemy, że 5-KDF będzie konkurencyjny wobec innych niskokalorycznych słodzików objętościowych po dopuszczeniu i produkcji na skalę” – dodał.
Oczekiwanie na decyzję FDA i kwestie oznakowania
Fooditive uzyskał samoocenę GRAS dla 5-KDF w 2024 r. i złożył zgłoszenie GRAS do FDA w styczniu 2026 r. Abushokhedim przez osiem lat gromadził dane naukowe i bezpieczeństwa potrzebne do komercjalizacji. Konieczne będą jednak dalsze prace, aby ustalić, czy 5-KDF kwalifikuje się do korzystnego traktowania w ramach amerykańskich przepisów dotyczących oznakowania cukrów dodanych. FDA zezwoliła już na wyłączenie allulozy i niedawno tagatozy z deklaracji cukrów dodanych na określonych warunkach, ale Fooditive nie wie jeszcze, czy 5-KDF otrzyma podobne traktowanie.
Abushokhedim przyznał, że jest to ważne dla producentów żywności starających się o oświadczenia o braku dodanego cukru. „To niezwykle ważne z punktu widzenia oznakowania, ponieważ wiele firm nie chce gramów cukrów w tabeli wartości odżywczej lub chce mieć oświadczenia o braku dodanego cukru. To osobne kwestie i podlegają różnym przepisom. Nasze zgłoszenie GRAS jest nadal w trakcie przeglądu przez FDA, a komercyjne wykorzystanie 5-KDF w USA nastąpi po odpowiedzi FDA. Wolimy nie spekulować na temat oznakowania przed tym” – powiedział. Firma rozważa również nazwę handlową Ketose, choć ostateczne decyzje dotyczące oznakowania nie zostały podjęte.
Ekspansja w USA i próby komercyjne
Fooditive chce wzmocnić swoją obecność w północnej części stanu Nowy Jork, gdzie dostępność strumieni bocznych z przetwórstwa jabłek mogłaby wspierać technologię fermentacji. Firma została wybrana jako jeden z 20 finalistów konkursu Grow-NY 2026 i rozważa założenie biznesu w regionie Rochester, uzupełniając siedzibę w Rotterdamie i umożliwiając bliższą współpracę z Uniwersytetem Cornella. „Jednym z powodów, dla których zdecydowaliśmy się na ekspansję w północnej części stanu Nowy Jork, była właśnie dostępność wytłoków jabłkowych, których jest ogromna ilość, a firmy naprawdę szukają dla nich rozwiązań” – powiedział Abushokhedim. „Nie musimy ich w ogóle wstępnie przetwarzać. Po prostu dodajemy bakterie i one same przeprowadzają biokonwersję”.
Abushokhedim ma nadzieję na trzy lub cztery próby aplikacyjne na rynku w ciągu najbliższego roku, które dostarczą informacji zwrotnych na temat wydajności 5-KDF w komercyjnych recepturach. Oprócz 5-KDF Fooditive rozwija również białka kazeinowe wolne od zwierząt poprzez precyzyjną fermentację z wykorzystaniem genetycznie zmodyfikowanych bakterii E. coli i ma wieloletnią umowę odbioru z globalną firmą z branży dóbr konsumpcyjnych.
